Imuran

Apotheek.nl informatie over Imuran Imuran
De werkzame stof in Imuran is azathioprine. Apotheek.nl informatie over azathioprine Azathioprine is sinds 1963 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Imuran en als het merkloze Azathioprine. Het is te verkrijgen in tabletten en injecties.

1. Wat doet Imuran en waarbij wordt het gebruikt?

Azathioprine onderdrukt afweerreacties van het lichaam. Artsen schrijven het voor bij verschillende aandoeningen, zoals het onderdrukken van afweerreacties na een transplantatie, reumatoïde artritis, ziekte van Crohn, lupus erythematodes (LE), chronische huidziekten, bloedstollingsziekten, bloedarmoede, chronische bloedziekten en een bepaalde vorm van chronische leverontsteking.
	Afweerreacties, voorkomen van
	Bij orgaantransplantaties is de afweer van het lichaam tegen de orgaancellen van de donor de meest beruchte complicatie. Het immuunsysteem ziet deze cellen als 'vreemd' en probeert ze op te ruimen, net zoals het bacteriën en virussen opruimt. Dit heeft tot gevolg dat het getransplanteerde orgaan wordt afgestoten. Om dit te voorkomen, schrijven artsen geneesmiddelen voor die de lichaamseigen afweer onderdrukken. Deze moeten dan langdurig worden gebruikt. Behandeling Na een transplantatie is er meestal een groot aantal geneesmiddelen nodig om het getransplanteerde orgaan in goede conditie te houden. De meest gebruikte geneesmiddelen om de afweer te onderdrukken zijn ciclosporine (Neoral, Sandimmune), tacrolimus (Prograft) en sirolimus (Rapamune), mycofenolaatmofetil (Cellcept) en azathioprine. Ze worden vaak gecombineerd met corticosteroïden.
	Klik voor meer informatie over geneesmiddelen bij afweerreacties, voorkomen van

	Reumatoïde artritis
	Verschijnselen Reumatoïde artritis is een ontsteking van de gewrichten. Het geeft pijn, stijfheid en zwelling in de gewrichten van bijvoorbeeld de handen, polsen, enkels of voeten. Meestal zijn de verschijnselen zowel links als rechts in dezelfde gewrichten aanwezig. Door de ontsteking wordt het gewricht dik en gevoelig, soms ook warm. Op den duur raken de gewrichten beschadigd. Werking Azathioprine onderdrukt de afweer en remt ontstekingen. Hierdoor wordt de reumatoïde artritis afgeremd. Het vermindert de gewrichtsontsteking op de lange termijn. Daarom hoort azathioprine tot de zogenaamde DMARD's: Disease Modifying Antirheumatic Drugs. Dit zijn reumabestrijdende middelen. Ze hebben geen direct effect op de pijn en kunnen de ziekte ook niet genezen, maar ze kunnen de ziekte wel rustiger maken, waardoor klachten als pijn, stijfheid en zwelling na enige tijd kunnen afnemen. DMARD's worden gebruikt om bij reuma de gewrichtsontsteking op de lange termijn te verminderen. Artsen schrijven azathioprine in verband met de bijwerkingen pas voor als andere DMARD's, zoals methotrexaat, onvoldoende effect hebben. Effect Net als de andere DMARD's werkt azathioprine niet meteen. De werking is meestal binnen twee tot vier maanden merkbaar.
	Klik voor meer informatie over geneesmiddelen bij reumatoïde artritis

	Crohn, ziekte van
	Verschijnselen Bij de ziekte van Crohn zijn delen van de darm chronisch ontstoken, zonder dat er sprake is van een infectie. Dit veroorzaakt buikpijn, koorts, diarree, moeheid en gewichtsverlies. De ziekte van Crohn is een chronische aandoening waarbij periodes met weinig klachten worden afgewisseld met periodes waarin de ziekte opvlamt. Oorzaak De ontsteking dringt diep door tot de spierlagen van de darmen. Meestal is het laatste deel van de dunne darm en het eerste deel van de dikke darm aangedaan. Door de chronische ontsteking ontstaan verdikkingen in de darm, waar de ontlasting moeilijk langs kan. Ook ontstaan fistels (een soort gangetjes) van de darm naar andere organen, zoals de blaas, de vagina en tussen delen van de darm onderling. Behandeling Het is belangrijk de ontstekingen zo veel mogelijk te voorkomen en als ze wel optreden te remmen, zodat de buikpijn afneemt en er geen verdikkingen of fistels ontstaan. De ziekte van Crohn wordt in eerste instantie meestal behandeld met 5-ASA-medicijnen, zoals mesalazine of sulfasalazine. In tweede instantie schrijven artsen bijnierschorshormonen (corticosteroïden) voor in klysma's of als tabletten om in te nemen. Indien deze medicijnen niet voldoende helpen kan de arts azathioprine voorschrijven. Meestal moeten daarnaast dan ook corticosteroïden gebruikt worden. Effect Azathioprine remt de ontsteking. Hierdoor verminderen de klachten, zoals diarree en buikpijn. Azathioprine begint bij de ziekte van Crohn niet direct het werken. Het duurt ongeveer twee maanden voordat het effect merkbaar is.
	Klik voor meer informatie over geneesmiddelen bij crohn, ziekte van

	Lupus Erythematodes (LE)
	Verschijnselen Lupus erythematodes, ook wel LE genoemd, is een chronische ontsteking van de huid. Behalve de huid kunnen ook gewrichten, nieren, longen en andere organen ontstoken zijn. Dan noemt men het wel systemische LE of SLE. De ziekte komt in aanvallen, maar kent ook rustige periodes. Een aanval lijkt op een ernstige griepperiode met koorts, spier- en gewrichtspijn en vermoeidheid. Verder komen er meestal huidafwijkingen voor, zoals rode vlekken in het gezicht en verschillende soorten huiduitslag. Werking Azathioprine onderdrukt de ontstekingsverschijnselen bij SLE. Meestal gebruikt u het tijdens een aanval in hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken, samen met corticosteroïden. Daarna is een lagere dosering gedurende langere tijd voldoende om de verschijnselen voor een groot deel te onderdrukken. U gebruikt het dan meestal ook in combinatie met corticosteroïden.
	Klik voor meer informatie over geneesmiddelen bij lupus erythematodes (le)

	Huidaandoeningen, overige
	Behalve bij lupus erythematodes (LE) schrijven artsen azathioprine ook wel voor bij andere chronische huidziekten met ontstekingen. Bijvoorbeeld bij pemphigus vulgaris, een huidaandoening waarbij de huid en slijmvliezen met blaasjes en blaren overdekt raken. En bij dermatomyositis en polymyositis, een ziekte waarbij de huid en onderliggende spieren zijn ontstoken en waarvan de verschijnselen huiduitslag en spierzwakte of spierpijn zijn. Werking Azathioprine onderdrukt de ontstekingsverschijnselen bij deze huidziekten. Meestal gebruikt u het tijdens een aanval in hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken, samen met corticosteroïden. Daarna is een lagere dosering gedurende langere tijd voldoende om de verschijnselen voor een groot deel te onderdrukken. U gebruikt het dan meestal ook in combinatie met corticosteroïden.
	Klik voor meer informatie over geneesmiddelen bij huidaandoeningen, overige

	Bloedstollingsziekten
	In zeldzame gevallen breekt het lichaam bepaalde bloedcellen af door een foutieve afweerreactie. Als de bloedplaatjes worden afgebroken, noemt men het idiopatische trombocytopenische purpura (ITP). Bij deze ziekte ontstaan 'purperen' bloeduitstortingen in de huid en slijmvliezen, doordat de bloedstolling is verstoord. Werking Azathioprine onderdrukt de afweerreactie die de oorzaak is van deze bloedziekten. Meestal gebruikt u het, samen met corticosteroïden, tijdens een aanval in hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken. Daarna is een lagere dosering gedurende langere tijd voldoende om de verschijnselen voor een groot deel te onderdrukken. U gebruikt het dan meestal ook in combinatie met corticosteroïden.
	Klik voor meer informatie over geneesmiddelen bij bloedstollingsziekten

	Bloedarmoede
	In zeldzame gevallen breekt het lichaam bepaalde bloedcellen af door een foutieve afweerreactie. Als de rode bloedcellen worden afgebroken, heet het hemolytische anemie. Hierbij ontstaat de extreme vermoeidheid die men bloedarmoede noemt. *Werking* Azathioprine onderdrukt de afweerreactie die de oorzaak is van deze bloedziekte. Meestal gebruikt u het - samen met corticosteroïden - tijdens een aanval in hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken. Daarna is een lagere dosering gedurende langere tijd voldoende om de verschijnselen voor een groot deel te onderdrukken. U gebruikt het dan meestal ook in combinatie met corticosteroïden.
	Klik voor meer informatie over geneesmiddelen bij bloedarmoede

	Leverziekte, ernstig
	In zeldzame gevallen kan er een leverziekte ontstaan die het gevolg is van een foutieve afweerreactie tegen de levercellen zelf. Deze chronische hepatitis (leverontsteking) kan geelzucht, extreme moeheid, buikpijn, jeuk en een opgeblazen buik veroorzaken. Werking Azathioprine onderdrukt de afweerreactie die de oorzaak is van deze leverontsteking. Het wordt meestal samen met corticosteroïd-hormonen voorgeschreven.
	Klik voor meer informatie over geneesmiddelen bij leverziekte, ernstig

2. Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan Imuran bijwerkingen geven. De belangrijkste bijwerkingen zijn bloedafwijkingen, maagdarmklachten, leverbeschadiging, alvleesklierontsteking, verhoogde kans op infecties, allergische reacties, haaruitval en in zeer zeldzame gevallen een verhoogd risico op tumoren.

Regelmatig

Bloedafwijkingen. Dit middel onderdrukt het beenmerg, waar de voorlopers van nieuwe bloedcellen worden gemaakt. Met name bij hoge dosering zal er een tekort aan bepaalde bloedcellen ontstaan. Het gevolg is bloedarmoede, meer kans op bloedingen en een verminderde afweer. Dit kan na enkele weken ontstaan. Het bloed wordt daarom regelmatig gecontroleerd. Mochten er afwijkingen zijn in het bloed, dan wordt tijdelijk gestopt met azathioprine of de dosis verlaagd. Hierdoor verdwijnt deze bijwerking weer. Krijgt u last van erge keelpijn in combinatie met koorts, regelmatig een bloedneus en snel blauwe plekken, neem dan direct contact op met uw arts.

Soms

Maagdarmklachten, zoals verminderde eetlust, misselijkheid en braken. Door de tabletten kort na het eten in te nemen, heeft u hier minder last van. Dit middel kan soms de diarree bij mensen met de ziekte van Crohn verergeren. Raadpleeg dan uw arts.

Zelden en alleen bij langdurig gebruik

Verminderde leverwerking, zeer zelden overgaand in leverbeschadiging. De arts zal regelmatig de leverfunctie controleren. Merkt u een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid, waarschuw dan een arts. Na verlaging van de dosering of na stoppen verdwijnt deze bijwerking weer. Bij niertransplantatiepatiënten kan in zeer zeldzame gevallen een ernstige leveraandoening ontstaan, waarbij de doorbloeding van de lever vermindert. Het gebruik moet dan direct gestopt.
Verhoogde kans op infecties, bijvoorbeeld van de luchtwegen, zoals verkoudheid en hoesten. Dit komt doordat azathioprine de lichaamseigen afweer vermindert en een remmende werking heeft op de productie van nieuwe bloedcellen. De witte bloedcellen zijn namelijk belangrijk voor de afweer.

Zeer zelden

Allergische reacties met onder andere jeuk of galbulten, huiduitslag, griepachtige verschijnselen, koorts, rillingen, spierpijn, benauwdheid of flauwvallen. Stop dan het gebruik en raadpleeg uw arts. U mag Imuran in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor azathioprine. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u Imuran niet opnieuw krijgt.
Haaruitval. Meestal verdwijnt deze bijwerking vanzelf bij voortgezet gebruik.
Ontsteking van de alvleesklier, bij niertransplantatiepatiënten en mensen met de ziekte van Crohn. Bij plotselinge hevige pijn in bovenbuik, moet u direct een arts waarschuwen.
Verhoogde kans op tumoren in de lymfeklieren of in de huid. Incidenteel is dit opgemerkt bij patiënten die hoge doseringen gebruiken. Het is niet zeker of dit aan het middel zelf ligt of aan de onderliggende ziekte.
Tijdens zwangerschap en borstvoeding mag u Imuran niet gebruiken. Azathioprine is schadelijk voor de ongeboren vrucht. Ook als u probeert zwanger te worden, mag u Imuran niet gebruiken. Dit geldt ook voor mannen wiens partner probeert zwanger te worden. Zowel mannen als vrouwen moeten daarom vlak voor en tot drie maanden na stoppen met het gebruik van azathioprine goede anticonceptie gebruiken. Overleg hierover met uw huisarts.

Om op tijd stoornissen in de aanmaak van het bloed of de werking van de lever op te sporen, controleert uw arts regelmatig uw bloed.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

3. Heeft Imuran een wisselwerking met andere medicijnen?

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

Allopurinol, een middel tegen jicht, kan de werking en bijwerkingen van azathioprine verhogen. De arts zal de dosering van azathioprine daarom verlagen. Als u toch last krijgt van keelpijn en koorts, moet u contact met uw arts opnemen, misschien is de dosis toch te hoog.
Bloedverdunners, acenocoumarol (Sintrom) en fenprocoumon (Marcoumar). Azathioprine kan de werking van de bloedverdunner verminderen. Meld de trombosedienst dat u azathioprine bent gaan gebruiken. Ook als u stopt met het gebruik of als de dosering azathioprine anders wordt, moet u dit melden.
Vaccins, bijvoorbeeld bof-mazelen-rodehondvaccin (BMR), gelekoortsvaccin en BCG-vaccin. Azathioprine vermindert de werkzaamheid van deze vaccins en kan de kans op een infectie door het vaccin vergroten. Overleg hierover met uw arts. Als u gevaccineerd wordt, reageert het lichaam namelijk met een afweerreactie tegen het vaccin. Azathioprine remt deze afweerreactie.

4. Als ik Imuran gebruik, mag ik dan...

	autorijden en alles eten? Bij Imuran zijn hiervoor geen beperkingen. alcohol drinken? Het gebruik van alcohol is niet aan te raden. Zowel alcohol als azathioprine hebben een negatieve invloed op de lever. Door de combinatie is de kans op een leveraandoening groter.

5. Kan ik Imuran gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
U mag Imuran niet gebruiken als u zwanger bent of binnenkort zwanger wilt worden. Het kan schadelijk zijn voor de baby. Als u Imuran gebruikt en u denkt erover zwanger te worden, overleg dan met uw arts of u een ander middel kunt gebruiken.

Borstvoeding
Gebruik Imuran niet als u borstvoeding geeft, of stop de borstvoeding. Dit middel komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk. Het kan bijwerkingen bij het kind geven. Wilt u borstvoeding geven, overleg dan met uw arts of apotheker. Mogelijk kan de arts u (tijdelijk) een ander middel voorschrijven, dat u wel veilig kunt gebruiken.

6. Hoe moet ik Imuran gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Wanneer?
Neem Imuran in vlak na het eten. U heeft dan minder kans op misselijkheid. Het beste kunt u vaste tijdstippen kiezen. Dan vergeet u minder snel een dosis.

Als u het middel één keer per dag gebruikt: bij voorkeur 's ochtends na het ontbijt. Als u het middel twee keer per dag gebruikt: 's ochtends na het ontbijt en 's avonds na hert avondeten.

Hoe lang?

Onderdrukken van de afweer na transplantatie
Dit middel moet waarschijnlijk zeer langdurig worden toegepast om afstotingsreacties te voorkomen. Daarbij past de arts de dosering geleidelijk aan om tot de laagst mogelijke dosering te komen, die nog wel goed werkzaam is.

Reumatoïde artritis, ziekte van Crohn, chronische huidziekten, bloedziekten en leverziekten
Het kan enkele weken tot maanden duren voor u iets merkt van het gunstige effect van Imuran. Voor die tijd kunt u misschien al wel last krijgen van sommige bijwerkingen. Het is de moeite waard om het gebruik toch door te zetten. Voor veel mensen weegt het voordeel van het gebruik uiteindelijk duidelijk op tegen het nadeel.

7. Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Het is belangrijk Imuran consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:

Als u Imuran één keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan acht uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan acht uur? Sla de vergeten dosis dan over.
Als u Imuran twee keer per dag gebruikt: neem de vergeten dosis dan alsnog in. Ook al is het al (bijna) tijd voor de volgende dosis. Neem dan eventueel een dubbele dosis.

8. Kan ik zomaar met Imuran stoppen?

	Stop niet zomaar met het gebruik, zeker niet als u Imuran gebruikt om afweerreactie na een transplantatie te onderdrukken. Maar ook als u Imuran bij gewrichtsontsteking, de ziekte van Crohn of andere chronische ontstekingen gebruikt. De klachten kunnen dan heviger terugkomen. Raadpleeg uw arts als u stoppen wilt.

Laatste herziening: 10-8-2006

Deze tekst is opgesteld door het Wetenschappelijk Instituut Nederlandse Apothekers (WINAp). Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven geneesmiddel en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van Imuran bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl.