Morfine

Apotheek.nl informatie over Morfine Morfine
De werkzame stof in Morfine is morfine. Apotheek.nl informatie over morfine Morfine is sinds oudsher internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Kapanol, MS Contin en Oramorph en als het merkloze Morfine en Morfinesulfaat. Het is te verkrijgen in tabletten, capsules, drank, zetpillen, injecties en infuusvloeistof.

1. Wat doet Morfine en waarbij wordt het gebruikt?

Morfine is de belangrijkste vertegenwoordiger van de groep geneesmiddelen die morfineachtige pijnstillers of opiaten worden genoemd. Het heeft een sterke pijnstillende werking. Artsen schrijven het voor bij pijn.
	Pijn
	*Oorzaak* Een beschadigd deel van het lichaam stuurt via gevoelszenuwen een 'bericht' aan de hersenen. De hersenen reageren hierop. Bijvoorbeeld door de handen weg te trekken van een hittebron en met emoties, zoals angst. In veel situaties zijn deze reacties nuttig, maar bij ziekte, operaties en eerdere verwondingen is dat vaak niet meer zo. *Pijnbestrijding* Pijnbestrijding gaat meestal via een stappenplan. Pijnstillers als paracetamol en ibuprofen vormen hierin de eerste stap. Deze zijn bij vele soorten pijn effectief en hebben weinig bijwerkingen. Als deze niet voldoende (meer) werken, schrijft de arts sterkere pijnstillers voor. Tweede-stapmiddelen zijn codeïne en tramadol. Derde-stapmiddelen zijn de morfineachtige pijnstillers, zoals morfine. Als heftige pijn wordt verwacht, zoals na sommige operaties, zal de arts meteen een sterke pijnstiller voorschrijven. Dit wordt dan na enkele dagen afgebouwd en vervangen door een minder sterke pijnstiller. *Werking* Morfine zorgt ervoor dat het 'bericht' in de hersenen niet of minder sterk aankomt. Hierdoor voelt u de pijn minder en reageert u er rustiger op. *Effect* Afhankelijk van het soort preparaat merkt u het effect: Gewone tabletten, capsules en drank: binnen één tot twee uur. Injectie vlak onder de huid: binnen vijftig tot negentig minuten. Injectie diep in een spier: binnen dertig tot zestig minuten. Injectie in een ader of infuus: binnen twintig minuten. Via de ruggenmergprik: binnen zes tot dertig minuten. Zetpillen: binnen zestig minuten. De werking van de gewone tabletten, capsules en drank en van de injecties en zetpillen houdt ongeveer vier uur aan. De tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan ‘MGA' of ‘retard'), geven de werkzame stof langzaam af en werken daarom langer, ongeveer twaalf uur. Ook de injectie in het ruggenmerg werkt langer, ongeveer een dag.
	Klik voor meer informatie over geneesmiddelen bij pijn

2. Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan Morfine bijwerkingen geven. De belangrijkste bijwerkingen zijn sufheid, verstopping, misselijkheid, duizeligheid, droge mond, moeilijk kunnen plassen en jeuk.

Regelmatig

Sufheid, slaperigheid en een verminderd reactievermogen. Dit is vooral lastig bij activiteiten waarbij uw oplettendheid erg nodig is, zoals autorijden, het beklimmen van een ladder of het bewaken van een proces op het werk. Onderneem daarom geen risicovolle activiteiten. Deze bijwerking gaat na enkele dagen tot weken vanzelf over als u gewend bent geraakt aan het middel. De rust die optreedt als u geen last meer heeft van pijn, wordt soms verward met sufheid en slaperigheid.
Verstopping (obstipatie). Gebruik, als dat mogelijk is, vezelrijke voeding en drink veel. Meestal schrijft uw arts, als u morfine gebruikt, ook een laxerend middel voor. Raadpleeg uw arts als u door morfine last heeft van verstopping.
Misselijkheid en braken. Meestal gaat deze bijwerking over als u na enkele dagen aan Morfine gewend bent geraakt. Meestal helpt het om even te gaan liggen als u zich misselijk voelt.
Duizeligheid, vooral bij opstaan uit bed of uit een stoel. Dit gaat in het algemeen over als u na een paar dagen gewend bent geraakt aan Morfine. Als u zich duizelig voelt, sta dan niet te snel op uit bed of van een stoel. U kunt het best dan even liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen.
Zweten en blozen. Dit gaat na een paar dagen vanzelf over.
Moeilijk kunnen plassen. Dit is vooral van belang als u al moeite met plassen heeft door een vergrote prostaat. Met name bij toediening van morfine via de ruggenmergprik kan men soms een dag lang niet plassen. Neem contact op met uw arts zodra u plasproblemen bemerkt.
Jeuk en galbulten. Dit kan wijzen op overgevoeligheid. Neem contact op met uw arts, zodat deze kan bepalen of u overgevoelig voor Morfine bent.
Verwardheid, stemmingsveranderingen, hallucinaties en nachtmerries. Dit komt vooral voor bij ouderen. Raadpleeg uw arts als de verwardheid niet na een aantal dagen tot weken overgaat.

Soms

Droge mond. Hierdoor kunnen zich eerder gaatjes in uw gebit ontwikkelen. Poets en flos daarom extra goed als u merkt dat u last heeft van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker uw gebit controleren als u Morfine gedurende verschillende weken gebruikt.
Tragere ademhaling. Ademhalingsmoelijkheden komen alleen voor bij zeer hoge doseringen. Als u lijdt aan een luchtwegaandoening, zoals astma of COPD (longemfyseem), kunt u hier eerder last van krijgen. Vraag uw arts om advies.
Na langdurig gebruik kan lichamelijke verslaving optreden. Dit komt doordat het lichaam na verloop van tijd gewend raakt aan morfine. Dit kan geen kwaad. Alleen als het gebruik van morfine plotseling wordt gestopt, kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Geestelijke verslaving komt bij gebruik als pijnstiller echter bijna nooit voor.

Zeer zelden

Slaapapneu, een kortdurende periode van ademstilstand tijdens de slaap. Dit middel kan slaapapneu veroorzaken. Als u al eerder last van slaapapneu heeft gehad, kunt u hier meer last van krijgen. Neem contact op met uw arts als u merkt dat u nachtelijke aanvallen van stokkende ademhaling heeft of wanneer deze verergeren.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

3. Heeft Morfine een wisselwerking met andere medicijnen?

De medicijnen met de belangrijkste wisselwerkingen zijn andere middelen die het reactievermogen verminderen, een middel gebruikt bij hiv-infecties en middelen die de werking van opiaten tegengaan.

Andere middelen die het reactievermogen verminderen. Bij deze middelen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar. Rijd zeker geen auto als u twee of meer van dergelijke middelen gebruikt.
Ritonavir. Dit is een middel tegen virusinfecties, zoals het hiv. Dit middel remt de afbraak van morfine in het lichaam. Hierdoor neemt de hoeveelheid morfine in het bloed toe en nemen de bijwerkingen van morfine toe. Neem contact op met uw arts als u dit merkt.
Naltrexon. Dit is een middel dat de werking van morfine en andere opiaten tegengaat. Het kan juist om deze reden worden gebruikt, bij mensen die een overdosis opiaat hebben binnen gekregen. Naltrexon wordt echter ook gebruikt bij mensen die alcoholverslaafd zijn. Mensen die het om die reden gebruiken, moeten er rekening mee houden dat morfineachtige pijnstillers bij hen minder werkzaam zijn. Als u al morfine gebruikt en u krijgt naltrexon erbij kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen.
Pentazocine, buprenorfine en nalbufine zijn pijnstillers die de werking van morfine tegen gaan. Als u morfine gebruikt en u krijgt één van deze middelen erbij, kunt u last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Overleg hierover met uw arts.

4. Als ik Morfine gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Rijd geen auto, zeker niet gedurende de eerste weken dat u Morfine gebruikt. Kijk na twee weken hoeveel last u heeft van sufheid. Meent u dat u kunt autorijden, vraag dan iemand om de eerste keren naast u te zitten en uw rijvaardigheid te beoordelen. Deze persoon kan bekijken of u met wisselende snelheden rijdt, slingert of geïrriteerd reageert op normaal gedrag van medeweggebruikers. Voor uzelf is het vaak moeilijk te zien of u minder goed rijdt.

Tips voor als u na enige tijd wilt autorijden

Rijd niet als u onscherp ziet, moeite hebt u te concentreren of wakker te blijven, of als u niet weet langs welke route u naar een bestemming bent gereden.
Drink absoluut geen alcohol als u gaat rijden. Alcohol versterkt de versuffende bijwerking van morfine in belangrijke mate.
Rijd alleen korte afstanden of neem bij lange afstanden veel pauzes.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van Morfine. Ook als u hier niets meer van merkt, omdat u gewend bent geraakt aan morfine, kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden. Beperk daarom het gebruik van alcohol en drink het liever niet.

alles eten?
U mag alles eten.

5. Kan ik Morfine gebruiken als ik zwanger ben, wil worden of borstvoeding geef?

Zwangerschap
In het algemeen zal kortdurend gebruik tijdens de eerste acht maanden van de zwangerschap geen schade toebrengen aan het ongeboren kind. Langdurig gebruik heeft het risico dat de baby verslaafd is en kort na de geboorte ontwenningsverschijnselen krijgt.

Gebruik Morfine in elk geval niet na de achtste maand. Het kan namelijk de ademhaling van de baby bemoeilijken na de geboorte. Bovendien vertraagt morfine de bevalling.

Borstvoeding
U kunt veilig borstvoeding geven, als u Morfine kortdurend gebruikt. Het komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk terecht. Dit middel wordt echter al jarenlang gebruikt door vrouwen die borstvoeding geven, zonder nadelige gevolgen voor het kind.

6. Hoe moet ik Morfine gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?
Slik de tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan ‘MGA' of ‘retard') in zijn geheel door met water. Deze mag u niet kauwen of fijnmaken, omdat dan het middel onbedoeld al zijn werkzaam bestanddeel tegelijk vrijgeeft. Deze tabletten en capsules zijn zo gemaakt dat ze langzaam oplossen, waardoor ze gedurende twaalf uur werken. De gewone tabletten en capsules mag u eventueel wel kauwen.

Wanneer?
Het maakt niet uit welke innametijdstippen u voor Morfine kiest. Wel raadt de arts u meestal aan om Morfine altijd op dezelfde tijden in te nemen en niet te wachten tot de pijn weer toeneemt.

Hoe lang?
Gebruik morfine zo lang uw arts aangeeft dat dit nodig is. Morfine kan jarenlang worden gebruikt bij pijn. Als u Morfine gedurende verschillende weken gebruikt, is er een kans dat uw lichaam er gewend aan raakt. U mag dan niet plotseling stoppen met morfine. Om ontwenningsverschijnselen te voorkomen, kunt u beter geleidelijk met morfine stoppen.

7. Wat moet ik doen als ik een dosis ben vergeten?

Als u de gewone tabletten, drank, injecties of zetpillen gebruikt (zo nodig tot maximaal zes keer per dag): gebruik de vergeten dosis alsnog. Houd daarna een interval van minstens vier uur aan voor u weer een volgende dosis gebruikt.
Als u tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan ‘MGA' of ‘retard') gebruikt en u neemt deze twee keer per dag: neem de vergeten dosis alsnog in. Houd daarna een interval van minstens twaalf uur aan voor u weer een volgende dosis inneemt.
Als u tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan ‘MGA' of ‘retard') gebruikt en u neemt deze drie keer per dag: neem de vergeten dosis alsnog in. Houd daarna een interval van minstens acht uur aan voor u weer een volgende dosis inneemt.
Als u tabletten en capsules met gereguleerde afgifte (te herkennen aan ‘MGA' of ‘retard') gebruikt en u neemt deze vier keer per dag: neem de vergeten dosis alsnog in. Houd daarna een interval van minstens zes uur aan voor u weer een volgende dosis weer inneemt.

8. Kan ik zomaar met Morfine stoppen?

Nee, het is meestal niet verstandig om in één keer te stoppen. Bouw het gebruik daarom langzaam af. Overleg hierover met uw arts.

Heeft u Morfine slechts kortdurend gebruikt, dan kunt u eventueel wel in één keer stoppen. Neem contact op met uw arts als u last krijgt van een van de volgende ontwenningsverschijnselen: onrust, diarree, hartkloppingen, loopneus, niezen, kippenvel, koorts zweten, rillen, gapen, verlies van eetlust, misselijkheid en maagkrampen.

Laatste herziening: 10-12-2007

Deze tekst is opgesteld door het Wetenschappelijk Instituut Nederlandse Apothekers (WINAp). Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven geneesmiddel en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van Morfine bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl.