Introductie Acetylsalicylzuur

Acetylsalicylzuur is een ontstekingsremmende pijnstiller. Dit soort pijnstillers wordt ook wel NSAID's genoemd. Het werkt pijnstillend, ontstekingsremmend en koortsverlagend.

Acetylsalicylzuur wordt ook gebruikt om te voorkomen dat bloed in de aderen samenklontert. Hiervoor is een lage dosering nodig, namelijk 30 tot 80 mg. Over deze toepassing leest u meer bij acetylsalicylzuur als antistollingsmiddel.

Acetylsalicylzuur in pijnstillende dosering is te gebruiken bij verschillende soorten pijn, zoals bij pijn door griep of verkoudheid, bij keelpijn, gewrichtspijn, spierpijn, menstruatieklachten, hoofdpijn en migraine.

Handelsinformatie

Acetylsalicylzuur is sinds 1899 internationaal op de markt. Een andere naam voor acetylsalicylzuur is acetosal. Acetylsalicylzuur is zonder recept verkrijgbaar onder de merknamen Aspirine, Alka Seltzer, Aspro en Aspégic en het merkloze Acetylsalicylzuur. Het is te verkrijgen in gewone tabletten, bruistabletten, kauwtabletten en injecties.

Kleine verpakkingen van tabletten acetylsalicylzuur zijn meestal zonder recept verkrijgbaar bij apotheek en drogisterij. Iets grotere verpakkingen van deze sterktes zijn vaak zonder recept uitsluitend bij de apotheek verkrijgbaar. Koopt u acetylsalicylzuur bij de apotheek, dan controleert de apotheek of het geschikt voor u is en of het samengaat met uw andere medicijnen.

Injecties zijn alleen verkrijgbaar op recept.

Acetylsalicylzuur wordt ook gebruikt in combinatie met:

• vitamine C onder de merknaam Aspirine C. Dit is zonder recept verkrijgbaar in bruistabletten.
• paracetamol en coffeïne onder de merknamen Excedrin en Roter APC en als het merkloze APC. Deze zijn zonder recept verkrijgbaar in tabletten.
• codeïne en coffeïne onder de merknaam ACCod. Dit is op recept verkrijgbaar in zetpillen.
• metoclopramide onder de merknaam Migrafin. Dit medicijn is op recept verkrijgbaar als poeder.

Hoe moet ik Acetylsalicylzuur gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?
Als acetylsalicylzuur lang in de slokdarm achterblijft, kan het de slokdarm beschadigen.

• Los de tablet of het poeder daarom op in een glas water. Spoel het glas daarna na met een beetje water en drink dat ook op.
• Kauw een kauwtablet goed fijn en spoel weg met een heel glas water.
• Neem een gewone tablet die u niet eerst wilt of kunt oplossen staand of zittend in met een heel glas water.
• Zetpillen in de anus inbrengen. Het maakt daarbij niet uit of u de zetpil met de punt naar voren of met de stompe kant naar voren inbrengt. U kunt de zetpil met een beetje water bevochtigen. Hierdoor kunt u hem wat makkelijker inbrengen.
• Injecties worden toegediend onder medisch toezicht.

Wanneer?

• Tabletten. Neem deze op een lege maag in als u wilt dat het snel gaat werken. Neem ze echter tijdens of na het eten in als u makkelijk last heeft van uw maag of als u acetylsalicylzuur langdurig gebruikt. U vermindert hierdoor de bijwerkingen op de maag.
• Zetpillen. Het maakt niet uit wanneer u deze inbrengt.
• Migraine. Neem dit medicijn meteen in als u een migraine-aanval voelt opkomen. Het heeft dan het meeste effect.

Hoe lang?
Meestal is het gebruik van acetylsalicylzuur maar voor enkele dagen nodig. Gebruik het tot de klachten verdwenen zijn. Heeft u acetylsalicylzuur zonder overleg met uw arts gebruikt? Neem dan in elk geval contact op met uw arts op als u na 5 dagen nog steeds acetylsalicylzuur nodig heeft.

• Menstruatieklachten, zoals pijn, overmatig bloedverlies of migraine.
  Heeft u vooral last van pijn en krampen? Begin meteen als u ongesteld wordt en slik gedurende 2 tot 3 dagen door. Heeft u altijd last van hoofdpijn of migraine tijdens de menstruatie of stopweek van de pil? Gebruikt u dit medicijn om een dergelijke aanval te voorkomen? Start 2 tot 4 dagen voor de menstruatie begint met deze pijnstiller. Meestal is 3 dagen gebruik voldoende. Heeft u last van te veel bloedverlies tijdens de menstruatie? Gebruik dit medicijn dan de eerste 3 dagen van de menstruatie. Begin minstens een dag voor u de menstruatie verwacht. Probeer na 3 tot 6 maanden of u dit medicijn nog nodig heeft. Gebruik het daartoe een keer niet en kijk of de klachten al zijn afgenomen.
• Hoofdpijn. Gebruik acetylsalicylzuur alleen gedurende korte tijd. Heeft u al langer dan 3 maanden vaak hoofdpijn, gebruikt u meer dan honderd tabletten acetylsalicylzuur per maand en heeft u meer dan vijftien dagen per maand hoofdpijn? Mogelijk is bij u medicijnafhankelijke hoofdpijn ontstaan. Dan wordt uw hoofdpijn juist door de acetylsalicylzuur veroorzaakt. Neem in dat geval contact op met uw arts voor een advies.
• Migraine. Gebruik acetylsalicylzuur alleen tijdens een migraineaanval. Deze duurt in het algemeen tussen de vier en zestien uur. Raadpleeg uw arts als u voortdurend last van hoofdpijn heeft, of als de migraineaanvallen vaker dan 2 keer per maand optreden. U kunt dan misschien beter een middel gebruiken dat migraineaanvallen voorkomt.
• Gewrichtsontstekingen. Bij slijmbeursontsteking en peesontstekingen zult u dit middel enkele dagen gebruiken tot de ontsteking is genezen. Dit merkt u aan een afname van de roodheid en zwelling.
• Overige pijnen, zoals spierpijn en spit. Stop met het gebruik als de pijn verdwenen is of weer voldoende te verdragen is.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Soms

• Maagklachten: maagirritatie, buikpijn, misselijkheid, braken, vol gevoel, gebrek aan eetlust, boeren en zuurbranden. U heeft hier minder kans op als u dit medicijn inneemt met wat voedsel en een glas water of melk. Gebruik geen alcohol of andere voedingsmiddelen die de maag irriteren, zoals scherpe kruiden. De bijwerkingen op maag en darmen kunnen ook optreden bij zetpillen. Het medicijn komt dan namelijk via de bloedbaan ook bij de maagwand terecht. Heeft u last van slokdarmontsteking door opkomend maagzuur? De klachten kunnen verergeren. Neem contact op met uw arts als u dat bemerkt. Mensen boven de 70 jaar hebben meer kans op bijwerkingen door dit medicijn. Artsen adviseren daarom meestal ook een maagbeschermer. Ook als u dit medicijn maar enkele dagen zal gebruiken.
• Darmklachten: diarree, verstopping en winderigheid. Lijdt u aan een chronische darmontsteking, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa, dan kan dit medicijn de klachten verergeren. Bespreek met uw arts of dit medicijn voor u geschikt is. Meestal schrijft uw arts behalve dit medicijn ook een maagbeschermend medicijn voor. Ook als u dit medicijn maar enkele dagen zal gebruiken.
• Langer bloeden van verwondingen, doordat dit medicijn de bloedstolling vermindert. Bij sommige operaties zal de arts u daarom adviseren om deze pijnstiller gedurende enkele dagen voor de operatie te stoppen. Overleg hierover met uw arts.

Zelden

• Een maag- of darmzweer of andere ernstige beschadiging van de maag, darmen of slokdarm. U merkt dat aan zeurende pijn in de bovenbuik, ernstige maagpijn of pijn achter borstbeen. Door deze beschadigingen kunnen bloedingen in maag en darmen ontstaan. Dit merkt u aan bloederige diarree of een zwarte, teerachtige ontlasting. Stop dan met het gebruik en neem contact op met een arts. Bij een maagbloeding kan het voorkomen dat u bloed braakt. Neem dan onmiddellijk contact op met een arts. Heeft u ooit een maag- of darmzweer gehad, of een andere ernstige maag- of darmaandoening, zoals een maag- of darmbloeding? U heeft dan meer kans op bijwerkingen op maag en darmen. Bespreek met uw arts of dit medicijn voor u geschikt is.
• Heeft u een slokdarmstenose, een vernauwing van de slokdarm? Gebruik liever geen gewone tabletten, maar gebruik bruistabletten. De bruistablet geeft minder kans op schade aan de slokdarm. Overleg hierover met uw arts.
• Hoofdpijn. Dit gaat meestal over als u gewend bent geraakt aan dit medicijn. Gebruikt u dit medicijn tegen hoofdpijn en gebruikt u het meer dagen wel dan niet? Dan heeft u veel kans op medicijnafhankelijke hoofdpijn. De hoofdpijn ontstaat dan door dit medicijn. Als u tegen die hoofdpijn dan weer een pijnstiller slikt, kunt u er afhankelijk van worden.
• Draaierigheid en duizelingen. Dit gaat meestal over als u gewend bent geraakt aan dit medicijn.
• Huiduitslag met jeuk. Zeer zelden wordt deze huiduitslag veroorzaakt door allergie. De uitslag kan zeer zelden verergeren of ontstaan onder invloed van fel zonlicht of UV-licht van zonnebanken. Ook mensen met psoriasis hebben kans op verergering van hun klachten tijdens het gebruik. Bij gebruik van zetpillen: jeuk of irritatie aan de anus en diarree.
• Heeft u een bloedstollingsziekte. U heeft meer kans op bloedingen. Overleg met uw arts of apotheker voor u dit medicijn gaat gebruiken.

Zeer zelden

• Ontstekingen in de mondholte en op de tong.
• Pijnlijk gezwollen en rode grote teen (jicht). Neem bij deze verschijnselen contact op met uw arts. Vooral mensen die al eerder last van jicht hadden, zijn hier gevoeliger voor. Paracetamol en andere ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen, ketoprofen en naproxen hebben dit nadeel niet.
• Kinderen met griep of waterpokken hebben een kleine kans op een ernstige bijwerking op de hersenen. U merkt dat aan braken, sufheid, toevallen tot zelfs coma. Gebruik acetylsalicylzuur daarom alleen op voorschrift van een arts bij kinderen tot 18 jaar.
• Overgevoeligheid voor acetylsalicylzuur. Dit kan zich uiten in huiduitslag met galbulten en jeuk. Raadpleeg dan uw arts. Zeer zelden kan een ernstige uitslag ontstaan met koorts of blaren. Neem dan meteen contact op met een arts. Een ernstige overgevoeligheid kan zich ook uiten in benauwdheid of een opgezwollen gezicht. Ga dan onmiddellijk naar een arts. In beide gevallen mag u dit medicijn daarna niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheker door dat u overgevoelig bent voor acetylsalicylzuur. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u acetylsalicylzuur of een andere ontstekingsremmende pijnstiller niet opnieuw krijgt. Mensen met astma blijken vaker overgevoelig voor acetylsalicylzuur. Dat kan zich uiten in een plotselinge benauwdheidaanval. Gebruik dit medicijn dan niet meer. Heeft u eerder een benauwdheidaanval gekregen na gebruik van een ontstekingsremmende pijnstiller? Gebruik dit medicijn dan niet, maar neem contact op met uw arts.
• Bent u van negroïde afkomst of komt u uit het Middellandse-Zeegebied, dan kán het zijn (maar dat hoeft niet) dat u een aangeboren enzymgebrek heeft (G6PD-deficiëntie). Dit medicijn kan dan bij u een ernstige bloedafwijking veroorzaken. Stop meteen met het gebruik bij klachten als vermoeidheid of duizeligheid. Neem contact op met uw arts. Meld het enzymgebrek ook altijd in uw apotheek!

Zeer zelden, na gebruik gedurende meerdere dagen

• Oorsuizen of slechter horen. Neem bij deze verschijnselen contact op met uw arts.
• Wazig zien of dubbelzien. Dit gaat meestal over als u gewend bent geraakt aan dit medicijn.
• Dikke enkels of polsen door vasthouden van vocht in armen en benen (oedeem). Benauwdheid door vochtophoping in de longen. Vooral mensen met hartfalen kunnen hier last van krijgen. Overleg met uw arts als uw klachten, zoals benauwdheid en vochtophoping, toenemen.
• Haaruitval.
• Psychische klachten, zoals vermoeidheid, slaperigheid, nachtmerries, slapeloosheid onrust, opwinding, verwardheid, geheugenstoornissen, nervositeit, angstgevoelens, neerslachtigheid en hallucinaties.
• Nierbeschadiging. Heeft u een verminderde nierwerking? U heeft meer kans op nierbeschadiging. Overleg met uw arts voor u dit medicijn gaat gebruiken.
• Bloedafwijkingen, ontsteking van de alvleesklier of leverontsteking. Raadpleeg uw arts bij een of meer van de volgende verschijnselen: plotselinge hevige pijn in bovenbuik, geelzucht, onverklaarbare blauwe plekken, extreme vermoeidheid, keelpijn met koorts en blaren in de mond. Gebruik dit medicijn niet bij een verminderde leverwerking. Overleg ook met uw arts als u last heeft van uw alvleesklier. De klachten kunnen verergeren.

Zeer zelden, bij gebruik gedurende meerdere weken

• Hartvaataandoeningen, zoals meer kans op een hartaanval of beroerte. De kans op hartvaataandoeningen is groter bij: mensen met angina pectoris (hartkramp), een hoge bloeddruk, een te hoog cholesterol, diabetes, mensen die roken en mensen die al eerder een aandoening hebben gehad aan hart of vaten, zoals een hartaanval, herseninfarct of trombose. Overleg in deze gevallen met uw arts voor u dit medicijn meerdere weken gaat gebruiken.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen, of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Acetylsalicylzuur wisselwerkingen met andere medicijnen?

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De pijnstiller paracetamol kunt u in alle onderstaande gevallen wel gebruiken.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Andere ontstekingsremmende pijnstillers (deze worden ook wel NSAID's genoemd). Als u beide pijnstillers tegelijkertijd gebruikt, verdubbelt u de kans op bijwerkingen, zoals maagdarmklachten. De namen van andere ontstekingsremmende pijnstillers zijn aceclofenac, carbasalaatcalcium, celecoxib, dexketoprofen, dexibuprofen, diclofenac, etoricoxib, fenylbutazon, flurbiprofen, ibuprofen, indometacine, ketoprofen, meloxicam, nabumeton, naproxen, parecoxib, piroxicam, propyfenazon, sulindac en tiaprofeenzuur. Gebruik deze pijnstillers dus niet tegelijkertijd met acetylsalicylzuur.
• De antistollingsmiddelen acenocoumarol en fenprocoumon. Acetylsalicylzuur versterkt het effect van het antistollingsmiddel Bij de combinatie heeft u meer kans op bijwerkingen op de maag of zelfs een maagbloeding. U mag daarom geen acetylsalicylzuur gebruiken als u ook een van deze antistollingsmiddelen slikt.
• De antistollingsmedicijnen apixaban, dabigatran en rivaroxaban. Deze medicijnen verhogen het risico op bloedingen in maag en darmen. Gebruik daarom liever paracetamol als pijnstiller. Die heeft dat nadeel niet. Moet u toch een antistollingsmedicijn samen met acetylsalicylzuur gebruiken? Wees dan extra alert. Raadpleeg uw arts bij maagklachten. Meestal adviseert de arts u een maagbeschermer te slikken om maagklachten te voorkomen. Overleg met uw arts of dat bij u nodig is.
• Plasmiddelen (chloortalidon, chloorthiazide, clopamide, epitizide, hydrochloorthiazide, indapamide, bumetanide, furosemide, amiloride, eplerenon, spironolacton en triamtereen).
• ACE-remmers en angiotensine-II-blokkers (medicijnen gebruikt bij hoge bloeddruk en hartfalen), zoals enalapril, perindopril, lisinopril en losartan. Acetylsalicylzuur kan de werking van deze medicijnen verminderen. Overleg hierover met uw arts. Paracetamol kunt u wel veilig gebruiken.
  o Gebruikt u een van deze medicijnen tegen hoge bloeddruk en gaat u nu acetylsalicylzuur gebruiken? Uw bloeddruk kan stijgen als u acetylsalicylzuur langer dan twee weken gebruikt. Vraag uw arts om uw bloeddruk extra te controleren.
  o Gebruikt u een van deze medicijnen tegen hartfalen en gaat u nu acetylsalicylzuur gebruiken? Uw klachten door hartfalen kunnen verergeren. Neem contact op met uw arts als u merkt dat uw voeten of enkels weer dikker worden of dat u weer sneller kortademig wordt.
  o Gebruikt u een van deze medicijnen na een hartinfarct of tegen een nierziekte en gaat u nu acetylsalicylzuur gebruiken? Vraag uw arts of apotheker om advies.
• Bètablokkers zoals acebutolol, atenolol, betaxolol, bisoprolol, carvedilol, celiprolol, metoprolol, oxprenolol, pindolol en propranolol. De werking van deze medicijnen tegen hoge bloeddruk of hartfalen kan verminderen door het gebruik van deze pijnstiller.
  o Gebruikt u de bètablokker tegen hoge bloeddruk? Raadpleeg uw arts voor extra controle van uw bloeddruk als u de pijnstiller langer dan twee weken gebruikt.
  o Gebruikt u de bètablokker tegen hartfalen? Uw klachten kunnen verergeren of terugkomen. Neem contact op met uw arts als u weer dikke voeten of enkels krijgt of als u weer sneller kortademig wordt.
  o Gebruikt u de bètablokker voor een andere aandoening? U kunt deze pijnstiller veilig gebruiken.
• Bepaalde medicijnen tegen depressiviteit, namelijk citalopram, duloxetine, escitalopram, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine, sertraline, trazodon en venlafaxine, en bepaalde bijnierschorshormonen (corticosteroïden) om in te nemen of als injectie, zoals methylprednisolon, prednisolon en triamcinolon. Als u deze medicijnen gebruikt, kan acetylsalicylzuur de maag extra beschadigen. Een maagbeschermer zoals omeprazol voorkomt dit. Overleg met uw arts of dat bij u nodig is.
• Methotrexaat. Dit wordt gebruikt bij ontstekingsziekten zoals reuma of psoriasis, maar ook bij kanker. Acetylsalicylzuur kan de bijwerkingen van methotrexaat versterken. Uw arts zal de hoeveelheid methotrexaat in het bloed extra controleren. Mogelijk moet uw arts de dosering van methotrexaat verlagen.
• Ciclosporine, een afweeronderdrukkende medicijn. De combinatie kan schadelijk zijn voor de nieren. Uw arts zal uw nierwerking extra controleren als u de pijnstiller langer dan drie dagen gebruikt.
• Acetazolamide, een medicijn onder andere gebruikt bij glaucoom. In combinatie met acetylsalicylzuur kunnen de bijwerkingen van beide medicijnen sterker zijn. Als u acetazolamide gebruikt, mag u deze pijnstiller met acetylsalicylzuur niet gebruiken. De pijnstillers paracetamol, ibuprofen of naproxen mag u dan wel gebruiken. Vraag eventueel uw apotheker om advies.
• Desmopressine, een medicijn gebruikt bij onder andere een tekort aan ADH (diabetes insipidus). U heeft meer kans op watervergiftiging. Ook de hoeveelheid natrium in het bloed kan te laag worden. U merkt watervergiftiging aan het vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). Te weinig natrium merkt u aan hevige vermoeidheid, sufheid, slecht aanspreekbaar zijn en verminderde eetlust. Waarschuw dan uw arts.
• Sommige medicijnen tegen hiv. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Acetylsalicylzuur gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Draaierigheid of duizelingen komen een enkele keer voor bij dit medicijn. Neem geen deel aan het verkeer als u hier last van heeft.

alcohol drinken?
Alcohol irriteert de maag, net als acetylsalicylzuur. U kunt daardoor eerder last krijgen van uw maag. Probeer het drinken van alcohol eerst met mate. U kunt dan zelf inschatten of u hier veel last van krijgt. In het algemeen is een enkele keer een glas wijn geen probleem.

alles eten?
Dit medicijn veroorzaakt bij sommige mensen maagklachten.
Heeft u hier last van? Gebruik dan geen voedingsmiddelen die de maag irriteren, zoals scherpe kruiden.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Heeft u acetylsalicylzuur nog nodig, neem de dosis dan alsnog in. Neem een eventuele volgende dosis minstens 3 uur later. In het algemeen geldt dat volwassenen niet meer dan 4 gram acetylsalicylzuur per dag mogen nemen.

Kan ik zomaar stoppen met Acetylsalicylzuur?

U kunt op elk moment in één keer met het gebruik van acetylsalicylzuur stoppen.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.