Introductie Allopurinol

Allopurinol voorkomt dat het lichaam purine verandert in urinezuur. Purine komt voor in bepaalde voedingsmiddelen, maar het lichaam maakt het ook zelf aan. Hierdoor verlaagt allopurinol de hoeveelheid urinezuur in het bloed.

Artsen schrijven allopurinol voor bij jicht, nierstenen, nierziekten en bij kanker. Verder wordt het ook gebruikt bij enkele stofwisselingsziekten, waarbij te veel urinezuur wordt gemaakt.

Handelsinformatie

Allopurinol is sinds 1967 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar in tabletten onder de merknaam Zyloric en als het merkloze Allopurinol, en als infuus onder de merknaam Acepurin.

Hoe moet ik Allopurinol gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek.

Hoe?

• Tabletten: innemen met een half glas water.
• Infuus: dit wordt gegeven door een arts of verpleegkundige.

Advies bij tabletten en infuus: drink veel tijdens de behandeling (2 tot 3 liter vocht per dag).

Wanneer?

• Neem de tabletten tijdens of vlak na het eten in. Dan heeft u minder kans op maagklachten.
• Neem de tablet elke dag in op hetzelfde tijdstip, dan vergeet u minder snel een dosis.
• Om nieuwe jichtaanvallen te voorkomen: meestal adviseert de arts om na een aanval enkele weken te wachten voor u begint met dit medicijn. Allopurinol kan namelijk in het begin van de behandeling juist een jichtaanval verergeren of weer oproepen. Daarna voorkomt het aanvallen.
• Bij chemotherapie, om te voorkomen dat er door de behandeling te veel urinezuur in het bloed komt: begin 3 dagen voor de chemotherapie.

Hoe lang?

• Jicht: het kan enkele maanden duren voor u merkt dat minder jichtaanvallen optreden. De arts zal regelmatig uw bloed controleren op hoeveelheid urinezuur.
• Had u vaak last van jichtaanvallen of nierstenen? Meestal kunt u dit medicijn levenslang gebruiken.
• Als het verhoogde urinezuurgehalte door medicijngebruik komt of door een ziekte, is de duur van het gebruik hiervan afhankelijk.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Zelden

• In het begin van de behandeling kan dit medicijn een jichtaanval uitlokken.
  Krijgt u tijdens het gebruik van allopurinol een jichtaanval? Dan moet u allopurinol gewoon door blijven gebruiken. Raadpleeg dan wel uw arts. Uw arts zal u een medicijn voorschrijven tegen de aanval zelf.
  Gebruikt u het juist om jichtaanvallen te voorkomen? Dan kan uw arts u van te voren een medicijn tegen gewrichtsontstekingen voorschrijven, zoals een NSAID-pijnstiller of colchicine. Na enkele dagen kunt u beginnen met allopurinol.
• Huiduitslag. Neem contact op met uw arts bij huiduitslag. Meestal is dit onschuldig, maar er kan sprake zijn van overgevoeligheid voor allopurinol. Als er sprake is van allergie, mag u dit medicijn niet meer gebruiken. Als het geen ernstige overgevoeligheid is, kan u de behandeling weer starten met een lagere dosering.

Zeer zelden

• Misselijkheid, braken en diarree. Dit vermindert meestal als u na enkele dagen gewend bent geraakt aan het medicijn. U kunt misselijkheid voorkomen door het medicijn tijdens of na het eten in te nemen.

• Overgevoeligheid voor allopurinol. U kunt dit merken aan jeukende, bobbelige, soms schilferige, huiduitslag.
  In zeer zeldzame gevallen ontstaat een zeer ernstige overgevoeligheid. Dit kan verschijnselen hebben zoals benauwdheid, zwellingen in het gezicht, flauwvallen, koorts, gewrichtspijn of blaren op de huid en in de mond.
  Raadpleeg in alle gevallen uw arts. Blijkt u overgevoelig, dan mag u dit medicijn in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheker door dat u overgevoelig bent voor allopurinol. Het apotheekteam kan er op letten dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.
• Haaruitval en haarverkleuring.
• Bloedafwijkingen. Krijgt u plotseling onverklaarbare koorts, keelpijn, blauwe plekken of bloedingen? Waarschuw meteen uw arts.
• Leverontsteking (hepatitis) of andere leveraandoeningen. Dit merkt u aan misselijkheid, braken, buikpijn, spierzwakte, een gele kleur van oogwit en huid (geelzucht), donkere urine en een bleke ontlasting. Raadpleeg onmiddellijk uw arts bij deze verschijnselen. Mensen die al een leveraandoening hebben, moeten extra goed worden gecontroleerd.
• Nierstenen. Dit geeft pijn bij plassen, hevige pijnaanvallen in de zij of rug (niersteenkolieken). Het kan ook ontstaan als nierstenen door de allopurinol minder groot worden en loskomen.
  Drink veel als u dit medicijn gebruikt, 2 tot 3 liter per dag.
• Verschijnselen van diabetes (suikerziekte). U merkt dit aan veel dorst, veel moeten plassen en moeheid. Raadpleeg bij deze verschijnselen uw arts.
• Problemen met zien. Neem contact op met uw arts als u slecht of wazig ziet.
• Tintelend of doof gevoel in vooral in handen of voeten. Waarschuw in dat geval uw arts. Ook duizeligheid of slaperigheid kan optreden.
• Bij mannen: erectiestoornis, vorming van borsten, verminderde vruchtbaarheid.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Allopurinol wisselwerkingen met andere medicijnen?

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• De antistollingsmiddelen acenocoumarol en fenprocoumon. Allopurinol kan de werking van het antistollingsmiddel versterken. Uw apotheek zal meteen dezelfde of de volgende dag aan de trombosedienst doorgeven dat u allopurinol gebruikt. Vertel ook zelf de trombosedienst wanneer u begint of als u stopt met allopurinol of als de dosering verandert. Uw stolling moet dan extra worden gemeten.
• Azathioprine, een afweeronderdukker onder andere gebruikt bij reuma, chronische darmontstekingen en orgaantransplantaties. Allopurinol versterkt het effect van azathioprine. De bijwerkingen van azathioprine kunnen daardoor toenemen. Raadpleeg uw arts. Deze zal u mogelijk een ander medicijn voorschrijven of zal de dosering van azathioprine aanpassen en uw bloed vaker controleren. Bij chronische darmziekten combineert de arts deze medicijnen soms bewust voor een beter effect.
• Mercaptopurine, een medicijn gebruikt bij kanker (leukemie). Allopurinol versterkt het effect van dit medicijn. De bijwerkingen kunnen daardoor toenemen. Raadpleeg uw arts. Deze zal u mogelijk een ander medicijn voorschrijven of zal de dosering van mercaptopurine aanpassen en uw bloed vaker controleren.
• Theofylline, een medicijn gebruikt bij astma en COPD. Allopurinol versterkt het effect van dit theofylline. De bijwerkingen kunnen daardoor toenemen. Overleg met uw arts. Meestal mag u de combinatie niet gebruiken. Eventueel kan de arts de dosering theofylline aanpassen. Gebruikt u de combinatie wel? Raadpleeg uw arts als u last krijgt van maagklachten, hartkloppingen, spiertrekkingen, opwinding en trillen.
• Didanosine, een medicijn tegen hiv. Allopurinol versterkt het effect van dit medicijn. De bijwerkingen kunnen daardoor toenemen. Raadpleeg uw arts.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Allopurinol gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

alcohol drinken?
Dranken met alcohol (vooral bier) lijken de hoeveelheid urinezuur in het bloed te verhogen. Hierdoor heeft u een grotere kans op een jichtaanval of nierstenen. Gebruik daarom weinig of geen alcohol, maar drink wel veel water (2 tot 3 liter per dag).

alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn.

• U gebruikt allopurinol 1 keer per dag: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• U gebruikt allopurinol 2 keer per dag: duurt het nog meer dan 4 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 4 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit middel 3 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 2 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 2 uur? Sla de vergeten dosis dan over.

Kan ik zomaar stoppen met Allopurinol?

U kunt op elk moment in één keer met het gebruik van dit medicijn stoppen. De hoeveelheid urinezuur kan dan wel weer omhooggaan en opnieuw een jichtaanval of nierstenen veroorzaken. Stop dus alleen in overleg met uw arts.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.