Introductie Azathioprine

Azathioprine onderdrukt afweerreacties van het lichaam.

Artsen schrijven het voor bij verschillende aandoeningen, zoals na een transplantatie om afweerreacties te onderdrukken, bij chronische darmziekten zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, reumatoïde artritis en lupus erythematodes (LE).

Artsen schrijven het ook voor bij bepaalde ernstige huidaandoeningen, zoals pemphigus vulgaris, dermatomyositis, polymyositis en zeer ernstig eczeem.

Verder schrijven ze het voor bij bepaalde bloedstollingsziekten, bij bloedarmoede door afbraak van de rode bloedcellen en bij een bepaalde vorm van chronische leverontsteking.

Handelsinformatie

Azathioprine is sinds 1963 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Azafalk en Imuran en als het merkloze Azathioprine in tabletten en injecties.

Hoe moet ik Azathioprine gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Wanneer?

Neem dit medicijn in tijdens of vlak na het eten met een glas water. U heeft dan minder kans op misselijkheid. Het beste kunt u vaste tijdstippen kiezen, dan vergeet u minder snel een dosis.

Als u het medicijn 1 keer per dag gebruikt: bij voorkeur 's ochtends bij het ontbijt. Als u het medicijn 2 keer per dag gebruikt: 's ochtends bij het ontbijt en 's avonds bij het avondeten.

Hoe lang?

Onderdrukken van de afweer na transplantatie
Dit medicijn moet u waarschijnlijk zeer langdurig gebruiken om afstotingsreacties te voorkomen. Daarbij past de arts de dosering geleidelijk aan om tot de laagst mogelijke dosering te komen, die nog goed werkzaam is.

Reumatoïde artritis
Het kan enkele weken tot maanden duren voor u het effect merkt. Als na 3 maanden geen effect merkbaar is, is het meestal niet zinvol om door te gaan met dit medicijn.

Darmziekten (ziekte van Crohn, colitis ulcerosa)
Het kan maanden tot 1 jaar duren voordat het effect goed merkbaar is.

Overige ziekten door een foutieve afweerreactie
Het kan enkele weken tot maanden duren voor u het effect merkt. Als na 3 maanden geen effect merkbaar is, heeft verder gebruik geen zin.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Soms

• Verminderde aanmaak van rode en witte bloedcellen of bloedplaatjes. Dit kan na enkele weken tot maanden ontstaan. Uw arts zal het bloed daarom regelmatig laten controleren. U merkt deze bijwerking aan extreme vermoeidheid, keelpijn, koorts en blaren in de mond, snel blauwe plekken of bloedneuzen en meer kans op infecties. Waarschuw in deze gevallen direct een arts. Soms kan het helpen om de dosering te verlagen of de behandeling tijdelijk te onderbreken.
• Verhoogde kans op infecties, zoals verkoudheid, bronchitis, longontsteking, schimmelinfecties of huidinfecties omdat de lichaamseigen afweer is verminderd. Krijgt u koorts of verschijnselen van een infectie, raadpleeg dan altijd uw arts. Bij ernstige infecties moet het gebruik worden gestopt.

Zelden

• Misselijkheid en braken. Door de tabletten tijdens of kort na het eten in te nemen, heeft u hier minder last van.

Zeer zelden

• Ontsteking van de lever of de alvleesklier. Bij plotselinge hevige pijn in de buik of gele verkleuring van de huid of slijmvliezen, direct uw arts waarschuwen. Mensen met een niertransplantaat of met de ziekte van Crohn hebben hier meer kans op. De arts zal regelmatig de leverwerking controleren. Na verlaging van de dosering of na stoppen verdwijnt deze bijwerking weer.
  Bij niertransplantatiepatiënten kan in zeer zeldzame gevallen een ernstige leveraandoening ontstaan, waarbij de doorbloeding van de lever vermindert. Het gebruik moet dan direct gestopt.
• Ernstige ontsteking van de darm of maagwand, maagzweer. Dit kan vooral ontstaan na transplantatie. Mensen die azathioprine gebruiken voor de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa hebben hier minder last van. Wel kan ook bij hen de diarree verergeren. Raadpleeg uw arts, als dit het geval is.
• Haaruitval. Meestal verdwijnt deze bijwerking vanzelf als u dit medicijn langer gebruikt.
• Meer kans op bepaalde soorten kanker, zoals lymfklierkanker, bloedkanker (leukemie), huidkanker, borstkanker of longkanker. Zonlicht en UV-licht verhogen de kans op huidkanker. Tijdens het gebruik moet u intensieve blootstelling aan UV-licht vermijden, dus geen zon, zonnebank, hoogtezon of solarium. De verhoogde kans op kanker is niet waargenomen bij mensen die azathioprine gebruiken bij de darmziekten ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.
• Verhoging van de hoeveelheid cholesterol en vetten in het bloed. Een bepaald soort vetten, triglyceriden, kan zich ophopen in de bloedvaten. Als u al een te hoog cholesterol en/of vetgehalte in uw bloed heeft, zal uw arts u daar extra op controleren.
• Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit merkt u aan huiduitslag, jeuk, galbulten, koorts, benauwdheid of flauwvallen. Waarschuw dan een arts.
  In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming. De blaren ontstaan met name op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en geslachtsdelen. Neem dan direct contact op met een arts.
  Als u overgevoelig bent mag dit medicijn in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheker door dat u overgevoelig bent voor azathioprine. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Azathioprine wisselwerkingen met andere medicijnen?

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Allopurinol en febuxostat, medicijnen tegen jicht, kunnen de bijwerkingen van azathioprine versterken. Mogelijk kan de arts andere medicijnen tegen jicht voorschrijven. Als u toch allopurinol of febuxostat moet gebruiken, zal de arts de dosering van azathioprine verlagen. Ook zal uw bloed extra gecontroleerd worden. Waarschuw uw arts als u keelpijn en koorts krijgt.
  Bij chronische darmziekten combineert de arts allopurinol en azathioprine soms bewust voor een beter effect.
• De antistollingsmiddelen, acenocoumarol en fenprocoumon. Azathioprine kan de werking van deze medicijnen verminderen. Meld de trombosedienst dat u azathioprine bent gaan gebruiken. Ook als u stopt met het gebruik of als de dosering azathioprine anders wordt, moet u dit melden.
• Vaccins. Dit medicijn kan de werkzaamheid van sommige soorten vaccins verminderen en de kans op bijwerkingen door de vaccins vergroten. Overleg met uw apotheker of arts als u gevaccineerd moet worden.
• Ribavirine, een medicijn tegen virusinfecties. Samen met azathioprine geeft dit medicijn meer kans op bloedafwijkingen. Uw arts zal uw bloed vaker controleren. Krijgt u last van erge keelpijn in combinatie met koorts, vermoeidheid, regelmatig een bloedneus en snel blauwe plekken, neem dan direct contact op met uw arts.

Twijfelt u eraan of één van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Azathioprine gebruik, mag ik dan...

autorijden en alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

alcohol drinken?
Gebruik liever geen alcohol, als u dit medicijn gebruikt. Zowel alcohol als azathioprine kunnen de lever beschadigen. Door de combinatie is de kans op een leveraandoening groter.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Het is belangrijk dit medicijn consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:

Als u dit medicijn gebruikt na een transplantatie: overleg direct met uw arts over de in te nemen dosis en eventueel het verschuiven van het innameschema.

Bij andere toepassingen:

• Als u dit medicijn 1 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit medicijn 2 keer per dag gebruikt: neem de vergeten dosis dan alsnog in. Ook al is het al (bijna) tijd voor de volgende dosis. Neem nooit meer tabletten per dag dan de arts heeft voorgeschreven.

Kan ik zomaar stoppen met Azathioprine?

Stop niet zomaar met het gebruik, zeker niet als u dit medicijn gebruikt om een afweerreactie na een transplantatie te onderdrukken. Maar ook als u dit medicijn bij gewrichtsontsteking, de ziekte van Crohn of andere chronische ontstekingen gebruikt. De dosis moet geleidelijk afgebouwd worden. Raadpleeg uw arts als u stoppen wilt.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.