Introductie Evra

Dit medicijn is een anticonceptiemethode in de vorm van een pleister. De pleister moet men wekelijks vervangen gedurende drie weken. Het bevat de vrouwelijke geslachtshormonen ethinylestradiol en norelgestromine.

Ethinylestradiol is een oestrogeenhormoon en norelgestromine een progestageenhormoon. Oestrogeen- en progestageenhormonen spelen een belangrijke rol bij de vruchtbaarheidscyclus.

De pleister geeft dagelijks een kleine hoeveelheid hormoon af aan het bloed. Deze hoeveelheid is vergelijkbaar met een zogenaamde sub-30-pil. Dit betekent dat deze pleister dagelijks minder dan 30 microgram oestrogeenhormoon aan het bloed afgeeft.

De pleister kan worden gebruikt om zwangerschap te voorkomen. Hierbij wordt het ook wel gebruikt om de menstruatie uit te stellen.

Handelsinformatie

Dit medicijn is sinds 2002 internationaal op de markt. Het is verkrijgbaar onder de merknaam Evra.

Hoe moet ik Evra gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?

• Haal de pleister uit het beschermende zakje en gebruik de pleister dan meteen.
• Breng de pleister aan op een droog, onbehaard, niet beschadigd huidgedeelte van buik, bil, buitenkant bovenarm of de romp, maar niet op de borsten. Druk de pleister stevig vast, zodat de gehele pleister goed vastzit aan de huid.
• Controleer elke dag of de pleister nog goed vastzit. Gebruik op het gekozen huidgedeelte geen lotion, crème, make-up, poeder of andere medicijnen. Dit vergroot de kans op loslaten van de pleister.
• Na een week is de pleister uitgewerkt en moet een nieuwe pleister worden geplakt. Gebruik hiervoor een ander huidgedeelte, eventueel naast de eerder gekozen plek, om irritatie door de pleister te voorkomen.
• Spoel de gebruikte pleister NIET weg door de WC of gootsteen, maar plak de pleister dubbel met de kleeflaag naar binnen en stop hem weer in het afsluitbare zakje. Lever deze in bij de apotheek of doe de pleister bij het klein chemisch afval. Zorg er voor dat kleine kinderen er niet bij kunnen komen.
• Na drie weken volgt een pauze van zeven dagen. Tijdens deze pauze zal een bloeding optreden die lijkt op een menstruatie.

Wilt u uw menstruatie uitstellen? Breng dan na het verwijderen van de derde pleister direct een nieuwe pleister aan, zonder stopweek. Ga door met het gebruik van de pleisters zonder stopweek, zolang u de menstruatie wilt uitstellen. U kunt de menstruatie maximaal 1 jaar uitstellen. Zie ook Menstruatie uitstellen op Thuisarts.nl.

Laat een pleister geheel of gedeeltelijk los?
Als de periode dat de pleister los zat minder dan 24 uur is: druk de pleister opnieuw goed aan op dezelfde plaats. Als de pleister niet langer kleeft: plaats een nieuwe pleister. Breng nooit tape of verband aan over de pleister om hem beter te laten plakken. Vervang de pleister op de gebruikelijke vervangdag. De methode blijft dan betrouwbaar.

Als de periode dat de pleister los zat meer is dan 24 uur of als u niet weet hoe lang de pleister los zat:het advies is afhankelijk van de week waarin de pleister heeft losgelaten:

• Laat de pleister los in de eerste week: plak direct een nieuwe pleister. Gebruik daarbij een week lang condooms. Als u gemeenschap heeft gehad in de vijf dagen voor de dag dat anticonceptiepleister losliet of in de zeven dagen daarna, ga dan naar de apotheek voor de morning-afterpil.
• Gebeurt dit in de tweede week: plak direct een nieuwe pleister. Gebruik daarbij een week lang condooms.
• Wanneer dit in de derde week gebeurt: kunt u twee dingen doen.
  • plak direct een nieuwe anticonceptiepleister en laat deze zeven dagen zitten. De pleister blijft zo veilig.
  • las direct een pauzeweek in, door de anticonceptiepleister helemaal te verwijderen. Begin na zeven dagen weer met een nieuwe pleister. De pleister blijft zo veilig.

Wanneer?
Noteer de dag waarop u begint, bijvoorbeeld woensdag. Noem dit dag één. Op de achtste en vijftiende dag (woensdagen) vervangt u de pleister door een nieuwe. Op dag 22 (woensdag) haalt u de laatste pleister eraf en begint de stopweek. Na precies een week (ook op woensdag) begint u weer met een nieuwe cyclus van drie pleisters.

Om zeker te zijn van een betrouwbare anticonceptie, moet u de eerste keer de pleister aanbrengen op het volgende moment:

• als u voorafgaand GEEN andere anticonceptie met hormonen heeft gebruikt: op de eerste dag van de menstruatie de eerste pleister aanbrengen. Als u later begint dan na de eerste dag van de menstruatie: gebruik de eerste zeven dagen een extra voorbehoedmiddel, bijvoorbeeld een condoom.
• als u voorafgaand een gewone anticonceptiepil heeft gebruikt: op de eerste dag van de bloeding de eerste pleister aanbrengen. Als u later begint dan na de eerste dag van de bloeding: gebruik de eerste zeven dagen een extra voorbehoedmiddel, bijvoorbeeld een condoom.
• als u voorafgaand de minipil heeft gebruikt: u kunt op elk gewenst moment overschakelen op de pleister. Gebruik de eerste zeven dagen een extra voorbehoedmiddel, bijvoorbeeld een condoom.
• als u voorafgaand de prikpil of het implantatiestaafje heeft gebruikt: u kunt de pleister aanbrengen op de dag dat u anders de prikpil zou krijgen of op de dag dat het implantatiestaafje is verwijderd. Gebruik de eerste zeven dagen een extra voorbehoedmiddel, bijvoorbeeld een condoom.
• na een bevalling: meestal zal de arts u adviseren eerst een gewone menstruatie af te wachten, voordat u met de pleister kunt beginnen. In sommige gevallen kan ook eerder worden begonnen. Vraag advies aan uw arts.
• na een miskraam of abortus: vraag advies aan uw arts.

Hoe lang?
U mag één pleister maximaal één week achtereen dragen. Daarna moet de pleister worden vervangen of begint de pleistervrije week.

Als u rookt is het verstandig om rond uw 35ste levensjaar een andere methode van anticonceptie te kiezen. U heeft dan een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.

Als u niet rookt, kunt u de anticonceptiepleister ook na uw 35ste levensjaar doorgebruiken. Er is geen reden te stoppen als u de anticonceptiepleister al jaren achtereen gebruikt, behalve als u zwanger wilt worden.

Bent u ouder dan vijftig, dan heeft u kans dat u in de overgang bent. Wilt u weten of dit het geval is? Stop dan met het gebruik van de anticonceptiepleister en kijk of u nog menstrueert. Als de menstruatie niet meer komt, weet u dat u in de overgang bent.

Misschien merkt u dit ook aan opvliegers, zweetaanvallen en een droge pijnlijke vagina. Deze klachten worden door het gebruik van de anticonceptiepleister onderdrukt, dus u zou deze pleister daarvoor kunnen gebruiken. Beter is het om speciale hormonen tegen overgangsklachten gebruiken. Deze bevatten namelijk minder sterke vrouwelijke geslachtshormonen. Vraag uw arts hiernaar.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Bij sommige vrouwen veroorzaakt dit medicijn bijwerkingen. Als deze bijwerkingen na drie maanden blijven bestaan, is het zinvol met uw arts te overleggen of een andere anticonceptiemethode geschikter voor u is.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Soms

• Hoofdpijn of migraine. Als u hier na drie maanden last van houdt, is mogelijk een anticonceptiepil met een andere hormoonsamenstelling meer geschikt voor u. Als u vooral migraine in de stopweek heeft, kunt u eventueel het aantal stopweken verminderen door twee of drie keer geen stopweek in te lassen. Overleg hierover met uw arts.
• Buikkramp, misselijkheid, diarree, pijnlijke of gespannen borsten. Deze klachten horen na enige tijd vanzelf over te gaan. Als u na drie maanden nog last heeft, raadpleeg dan uw arts.

Zelden

• Irritatie op de plaats waar de pleister is geplakt. Als u dit onaangenaam vindt kunt u een nieuwe pleister op een andere plaats plakken, die dan tot de gebruikelijke vervangdag blijft zitten. De oude pleister kunt u niet opnieuw gebruiken en moet worden weggegooid.
• Pijnlijke of ontstoken vagina, waardoor irritatie en jeuk kunnen ontstaan, soms met afscheiding. Als u dit merkt neem dan contact op met uw arts.
• Vaginaal bloedverlies buiten de stopweek ('spotting') of meer of minder vaginale afscheiding dan normaal. U heeft meer kans op 'spotting' als u de stopweek overslaat. De pleister blijft betrouwbaar, als u hem volgens de gebruiksaanwijzing hebt gebruikt. Deze tussentijdse bloedingen gaan meestal binnen drie tot zes maanden over. Als u last blijft houden, raadpleeg dan uw arts. Als de cyclus eerst regelmatig was tijdens het gebruik en plotseling onregelmatig wordt, raadpleeg dan uw arts.
• Wegblijven van de menstruatie. Als u een keertje geen menstruatie krijgt, is dat niet erg, mits u de pleister volgens de gebruiksaanwijzing heeft gebruikt. U kunt gewoon op de normale begindag starten met een nieuwe pleister. Blijft bij u de menstruatie twee keer na elkaar uit? Controleer dan of u zwanger bent. Neem contact op met uw arts voor advies.
• Vermoeidheid, duizeligheid en stemmingsveranderingen, zoals sneller geïrriteerd, nervositeit of depressie. Als u dit merkt neem dan contact op met uw arts.
• Vasthouden van vocht (dikke enkels en voeten). U merkt dit ook aan een toename van uw lichaamsgewicht. Hierdoor kan ook uw bloeddruk iets stijgen. Dit is zelden zo ernstig dat u met de pleister moet stoppen. Vrouwen met hoge bloeddruk: laat uw bloeddruk regelmatig controleren. Als u na drie maanden last van dikke enkels houdt, raadpleeg dan uw arts.
• Huidafwijkingen, zoals acne, bruine vlekken op de huid of huidirritatie onder invloed van zonlicht, vette huid en vet haar. Als u hier last van heeft, raadpleeg dan uw arts.
• Meer of minder zin in vrijen. De hormonen in de pleister kunnen invloed hebben op uw zin in seks. Als u hier problemen mee heeft, overleg dan met uw arts.
• Wazig zien of dubbelzien, verminderde traanproductie. Hierdoor kan oogirritatie ontstaan bij het dragen van contactlenzen. Wanneer u hier veel last van heeft, raadpleeg dan uw arts.

Zeer zelden

• Trombose, waarbij een bloedstolseltje een bloedvat kan afsluiten. Dit gebeurt meestal in een been, soms komt het bloedstolsel in de longen terecht. U kunt trombose herkennen aan een dikke, harde, rode en pijnlijke plek op het been, soms aan pijn in de kuit en een zwaar gevoel in het been, zelden aan plotseling optredende kortademigheid, soms met pijn of het ophoesten van bloed. Waarschuw in deze gevallen onmiddellijk een arts, of ga meteen naar de Eerste-Hulpdienst. Vrouwen ouder dan 35 jaar, die roken, een hoge bloeddruk, te veel cholesterol in hun bloed of overgewicht hebben lopen meer risico. Ook bestaat er een erfelijk bepaalde aanleg voor trombose (factor 'V Leiden'). Als u eerder trombose heeft gehad, kunt u deze pleister niet gebruiken. Als in uw familie trombose voorkomt, overleg dan met uw arts.
• Hart- en vaataandoeningen, zoals meer kans op een hartaanval. De kans hierop is groter bij mensen die al meer risico lopen op hart- of vaataandoeningen. Zoals bij mensen die al eerder een hartaanval hebben gehad. En mensen met perifeer arteriaal vaatlijden, zoals etalagebenen of een vernauwing of afsluiting van de beenslagader. Overleg met uw arts voor u dit medicijn gaat gebruiken. Mogelijk kan uw arts u een andere medicijn voorschrijven.
• Borstkanker. Het risico op borstkanker is iets hoger, dan bij vrouwen die geen hormonen gebruiken. Bij vrouwen boven de vijftig neemt het risico op borstkanker toe. Vandaar dat het gebruik van de pil wordt afgeraden boven de vijftig. Bij vrouwen die borstkanker hebben of hebben gehad, kan de tumor groeien of terugkomen door het gebruik van dit middel. U kunt dit middel daarom beter niet gebruiken. Overleg met uw arts over een mogelijk alternatief (niet-hormonale anticonceptie). Indien dit er niet is, kunt u bij sommige vormen van borstkanker, wanneer is aangetoond dat de tumor ongevoelig is voor hormonen, dit middel wel gebruiken.
• Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit merkt u aan huiduitslag en galbulten. Dit kan zich ook uiten in 'angio-oedeem': een zwelling van het gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. Als dit ontstaat, moet u onmiddellijk een arts opzoeken of naar de Eerste-Hulpdienst gaan. U mag dit soort middelen in de toekomst dan niet meer gebruiken. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn of een ander oestrogeenhormonen niet opnieuw krijgt.
• Leveraandoeningen en galstenen. De galstenen zelf zijn vaak pijnloos, een enkele keer ontstaat er een galblaaskoliek. U merkt dit aan hevige pijnaanvallen in de bovenbuik. Waarschuw dan een arts. Een leveraandoening merkt u aan een gevoelige, opgezwollen buik of een gele verkleuring van het oogwit of van de huid. Waarschuw dan een arts.
• Als u acute porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen krijgt van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen: dit medicijn kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u acute porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn of andere uitlokkende medicijnen niet krijgt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van een van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Evra wisselwerkingen met andere medicijnen?

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Tamoxifen (een anti-oestrogeen) en anastrozol, exemestaan en letrozol (aromatase-remmers) die gebruikt worden bij bepaalde vormen van borstkanker. Deze middelen en ethinylestradiol kunnen elkaars werking tegengaan. Overleg met uw arts.
• Lamotrigine, een medicijn tegen epilepsie. De hoeveelheid hiervan in uw bloed kan afnemen. U kunt beter een andere vorm van anticonceptie kiezen. Overleg met uw arts.

De volgende medicijnen verminderen de betrouwbaarheid van de pleister. Hierdoor stijgt de kans op een zwangerschap.

• Sommige medicijnen tegen hiv en hepatitis C. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.

De volgende medicijnen verminderen ook de betrouwbaarheid van de pleister. Mogelijk vervangt uw arts het medicijn. Of misschien krijgt u een ander anticonceptiemiddel, zoals een spiraaltje of de prikpil. Als dit niet mogelijk is, kunt u condooms gebruiken. Als u stopt met het medicijn is het effect op de hormonen nog vier weken aanwezig. Gebruik daarom condooms tijdens en tot en met vier weken na het stoppen van dit medicijn.

• Medicijnen tegen epilepsie, zoals carbamazepine, fenobarbital, fenytoïne, oxcarbazepine, perampanel, primidon, rufinamide en topiramaat.
• Modafinil, een medicijn dat gebruikt wordt bij narcolepsie (plotselinge slaapaanvallen).
• Medicijnen tegen tuberculose rifampicine en rifabutine.
• Sint-janskruid (hypericum), een middel gebruikt bij depressie.
• Medicijnen tegen misselijkheid en braken aprepitant en fosaprepitant.
• Bosentan, een medicijn dat wordt gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie, een ernstige vorm van hoge bloeddruk in de longen. Omdat bosentan schadelijk kan zijn voor de ongeboren baby is het extra belangrijk om zwangerschap te voorkomen.
• Griseofulvine, een antischimmelmiddel.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Evra gebruik, mag ik dan...

autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Bent u vergeten de pleister op de vervangdag te wisselen? Er zijn twee situaties mogelijk:

• U bent niet meer dan twee dagen (48 uur) te laat met het vervangen van de pleister: breng direct een nieuwe pleister aan en vervang deze op de gebruikelijke vervangdag. Als u de zeven dagen voorafgaand aan de overgeslagen dag de pleister juist hebt gebruikt, blijft de methode betrouwbaar.
• U bent meer dan twee dagen te laat met het vervangen van de pleister:
  • Heeft u de eerste pleister meer dan twee dagen te laat vervangen door de tweede pleister? Plak direct een nieuwe pleister. Gebruik daarbij een week lang condooms.
  • Heeft u de tweede pleister meer dan twee dagen te laat vervangen door de derde pleister? U kunt twee dingen doen. Las direct de pauzeweek in, of plak direct een nieuwe pleister. De vervangdag wordt in dit geval anders. Gebruik de eerste zeven dagen een extra voorbehoedsmiddel, bijvoorbeeld condooms.

Bent u vergeten de laatste pleister van de cyclus op tijd (dag 22) te verwijderen? Verwijder de pleister zodra u er aan denkt en begin met de eerste pleister van de nieuwe cyclus op de gebruikelijke vervangdag. De methode blijft betrouwbaar.

Bent u vergeten na de zeven dagen pauze op tijd een nieuwe pleister aan te brengen? Breng een nieuwe pleister aan zodra u eraan denkt. De vervangdag wordt in dit geval anders. Gebruik de eerste zeven dagen een extra voorbehoedmiddel, bijvoorbeeld een condoom. Heeft u geslachtsgemeenschap gehad voordat u de pleister aanbracht? Er bestaat een kans op zwangerschap; overleg met uw arts.

Kan ik zomaar stoppen met Evra?

U kunt met dit medicijn stoppen wanneer u wilt. U hoeft niet per se een periode van drie weken af te maken. Als u stopt, krijgt u na enkele dagen een bloeding.
U bent na het verwijderen van de pleister wel meteen vruchtbaar; u kunt dus direct zwanger worden. Als u stopt omdat u zwanger wilt worden, raden sommige artsen aan om eerst een gewone menstruatie af te wachten. Het tijdstip van bevruchting en de datum van bevalling zijn dan gemakkelijker uit te rekenen.

Bovendien is het verstandig om vanaf vier weken voor tot en met acht weken na de bevruchting foliumzuur te slikken. Deze vitamine vermindert het risico op een aangeboren neurologische aandoening bij de baby ('open ruggetje') en waarschijnlijk ook het aantal aangezichtsmisvormingen ('hazenlip' en 'gespleten verhemelte'). Als u stopt met de pleister kunt u meteen foliumzuur (0.4 of 0.5 mg in tabletvorm) slikken. Vraag ernaar bij de apotheek.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.