Introductie Imatinib (als Mesilaat)

Imatinib is een tyrosinekinaseremmer. Dit is een doelgerichte kankerremmende stof ('targeted therapy').

Artsen schrijven het voor bij bepaalde vormen van kanker.

Handelsinformatie

Imatinib is sinds 2001 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Glivec en als het merkloze Imatinib in tabletten en capsules.

Hoe moet ik Imatinib (als Mesilaat) gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek of in de bijsluiter.

Hoe?

• U kunt de tabletten of capsules zo doorslikken met voldoende water of ze uiteen laten vallen in mineraalwater of appelsap. Per tablet of capsule van 100 mg ongeveer 50 ml en per tablet van 400 mg ongeveer 200 ml vloeistof. Roer goed en drink de vloeistof meteen op.
• Ziet u bij het openmaken van de verpakking kapotte tabletten of capsules? Sluit de verpakking dan weer goed en breng deze terug naar de apotheek.
• Voorkom dat poeder van de tabletten of capsules zich door het huis verspreidt. Anders kunnen uw huisgenoten er mee in aanraking komen.
• Krijgt u wat poeder uit gebroken tabletten of uit de capsules op uw huid of in uw ogen? Was uw huid dan goed af. Spoel uw ogen met veel water.
• Komen anderen toch met dit middel in contact? Raad hen dan aan zich meteen af te spoelen. Zo beperken ze de risico's tot het minimum.

Wanneer?
Neem de tabletten of capsules in bij het eten of met wat voedsel. U heeft dan minder last van uw maag.

Hoe lang?
Uw arts bepaalt voor iedere individuele patiënt afzonderlijk hoe lang de behandeling voortduurt. Gebruikelijk is een behandeling van meerdere maanden tot jaren.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Dit middel heeft een krachtige werking op de celdeling, vooral van kankercellen, maar ook van gezonde lichaamscellen. Hierdoor kunnen bijwerkingen ontstaan, bijvoorbeeld op plaatsen waar de cellen zich van nature snel delen. Dit zijn de slijmvliezen van mond, maag en darmen, de huid, de haren en het bloed.

Door de lijst van bijwerkingen kan het lijken dat het middel erger is dan de kwaal. Maar de bijwerkingen komen lang niet bij iedereen in dezelfde mate voor. Bovendien gaan de bijwerkingen na stoppen met de behandeling geleidelijk over.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Regelmatig

• Huiduitslag (rode jeukende huid), die kan verergeren onder invloed van zonlicht. Ga niet zonnebaden en gebruik bij fel zonlicht een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor.

Soms

• Diarree, misselijkheid, buikpijn, zuurbranden, maagpijn en braken. Deze bijwerkingen ontstaan door ontsteking van de slijmvliezen van slokdarm, maag en darmen. Om maagpijn en brandend maagzuur te bestrijden, kan de arts een maagbeschermend middel voorschrijven.  Bij misselijkheid schrijft de arts een antibraakmiddel voor. Zorg dat u extra drinkt als u diarree heeft en moet overgeven. Mogelijk helpt het om vaker te eten, maar dan kleine beetjes. Door dit middel tijdens het eten in te nemen, heeft u minder last van uw maag.
• Bloedarmoede, een verhoogde kans op infecties en een verhoogde kans op bloedingen, zoals bloedneuzen. Deze bijwerkingen ontstaan doordat het lichaam minder rode en witte bloedcellen en minder bloedplaatjes aanmaakt. Neem bij de volgende verschijnselen contact op met uw arts: onverklaarbare koorts of keelpijn, blaasjes in de mond en keel, extreme vermoeidheid, bleke huid en bleke slijmvliezen, bloedneuzen, blauwe plekken en onderhuidse bloedinkjes. Door het tekort aan witte bloedcellen bent u ook bevattelijker voor infecties door virussen, bacteriën of schimmels. Neem altijd contact op met uw arts bij infecties als verkoudheid, keelontsteking, griep, steenpuisten en andere huidinfecties. Soms is het nodig de dosering te verlagen of de volgende toediening uit te stellen. Soms zijn er medicijnen mogelijk om de aanmaak van bloedcellen te stimuleren. De arts zal uw bloed daarom tijdens de behandeling regelmatig laten controleren. Het bloed herstelt zich weer als de kuur is afgelopen.
• Vasthouden van vocht. Hierdoor kan uw gewicht toenemen. Ook kunt u last krijgen van opgezwollen enkels of zwellingen rond de ogen (bijvoorbeeld wallen). Bel uw arts als u merkt dat u binnen enkele dagen meerdere kilo's bent aangekomen of als u het benauwd krijgt door ophoping van vocht in de longen.
• Hoofdpijn.
• Spierpijn, spierkrampen, stijve handen en voeten, gezwollen of pijnlijke gewrichten. Meestal is dit onschuldig, maar zeer zelden kan dit wijzen op een ernstige bijwerking op de spieren. De verschijnselen van deze ernstige bijwerking zijn spierpijn, spierzwakte, algemeen ziek voelen, koorts, misselijkheid en braken. De spierpijn zit meestal in de kuiten of onderrug, maar ook het hele lichaam kan zeer doen. Als u last krijgt van deze verschijnselen, moet u zo snel mogelijk uw arts raadplegen.

Zelden

• Bijwerkingen op het zenuwstelsel: duizeligheid, slapeloosheid en doof of tintelend gevoel in de huid.
• Haaruitval en kaalheid. In een enkel geval wordt grijs haar geleidelijk weer gekleurd.
• Opvliegers en nachtelijk zweten.
• Droge, jeukende huid.
• Oogklachten, zoals tranende of juist droge ogen, wazig zicht en ontstoken ogen.
• Darmklachten: verstopping, winderigheid en een opgezette buik.
• Droge mond, smaakveranderingen en verminderde eetlust. Hierdoor zeer zelden gewichtsverlies.
• Hoest en een moeilijke of pijnlijke ademhaling.

Zeer zelden

• Pijnlijke mond, tong of keel en een droge mond. Verzorg uw gebit extra goed door een aantal maal per dag te poetsen met een zachte tandenborstel. Ook kunt u spoelen met een desinfecterende mondspoeling.
• Pijn op de borst, onregelmatige hartslag. Bel in dat geval uw arts.
• Licht in het hoofd, duizeligheid of flauwvallen. Bel in dat geval uw arts.
• Ontstekingen van de lever. Raadpleeg uw arts bij een gele verkleuring van de huid of van het oogwit of bij pijn boven in de buik. Zeer zelden kan de ontsteking van de lever het gevolg zijn van het opvlammen van een hepatitis-B-virusinfectie.
• Hand-voet-syndroom. De handen en voeten zijn pijnlijk, rood en gezwollen en kunnen tintelen of doof aanvoelen. De huid kan afschilferen en er kunnen zweren of blaren op de huid ontstaan. Waarschuw uw arts als u deze verschijnselen bemerkt.

Neem contact op met uw verpleegkundige of arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen. Soms is het nodig om de dosering aan te passen zodat de bijwerkingen verminderen. Soms ook zal de arts een ander medicijn voorschrijven tegen de bijwerkingen.

Bespreek ook met uw arts of verpleegkundige als u zich zorgen maakt over bijwerkingen. Ervaart u andere bijwerkingen dan die hierboven staan? Meld dat dan aan uw apotheek, arts of verpleegkundige.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Imatinib (als Mesilaat) wisselwerkingen met andere medicijnen?

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen en niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'Samenstelling'.

• Vaccins. Meld altijd aan de arts dat u imatinib gebruikt. Imatinib kan de werkzaamheid van sommige soorten vaccins verminderen en de kans op bijwerkingen door de vaccins vergroten. Overleg met uw apotheker of arts als u moet worden gevaccineerd.
• Simvastatine, een cholesterolverlagend medicijn. De afbraak van deze middelen wordt geremd door imatinib. Hierdoor kunnen de bijwerkingen van deze cholesterolverlagende medicijnen worden versterkt. Overleg met uw arts als u deze combinatie heeft voorgeschreven gekregen.
• Ciclosporine, een medicijn tegen afweerreacties. De combinatie kan schadelijk zijn voor de nieren. Overleg met uw arts als u deze combinatie heeft gekregen.
• Everolimus, ook een medicijn tegen afweerreacties. De afbraak van dit medicijn wordt geremd door imatinib. U heeft dan meer kans op bijwerkingen. Overleg hierover met uw arts. Mogelijk krijgt u een ander medicijn of past uw arts de dosering aan.
• Sommige medicijnen tegen hiv en hepatitis C. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.

Sommige medicijnen kunnen de werking van imatinib verminderen. Overleg met uw arts als u een van de volgende medicijnen gebruikt.

• De middelen tegen epilepsie carbamazepine, fenytoïne, primidon  en fenobarbital. Sommige van deze medicijnen worden ook gebruikt bij zenuwpijn en manische depressiviteit.
• Sint-janskruid (hypericum) een plantaardig vrij verkrijgbaar middel gebruikt bij depressieve gevoelens en slapeloosheid.
• Rifabutine en rifampicine, medicijnen gebruikt tegen tuberculose.
• Bosentan, een medicijn dat wordt gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie (ernstige vorm van hoge bloeddruk in de longen) en bij sclerodermie (reumatische huidziekte).

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Het is belangrijk dat uw arts weet welke medicijnen u nog meer gebruikt. Neem daarom uw medicatieoverzicht mee als u naar het ziekenhuis gaat. Dit is een overzicht waarop staat welke medicijnen u gebruikt, maar ook of u bijvoorbeeld allergisch bent voor bepaalde medicijnen. U kunt dit overzicht bij uw eigen apotheek opvragen. Krijgt u in het ziekenhuis nieuwe medicijnen, of verandert er iets aan uw medicijngebruik? Geef dit dan ook weer door aan uw eigen apotheek. Dan blijft uw medicatieoverzicht actueel.

Als ik Imatinib (als Mesilaat) gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Heeft u last van duizeligheid of onscherp zien? Dan kan dit uw rijvaardigheid beïnvloeden. Rijd geen auto als u hier last van heeft.

alcohol drinken?
Alcohol irriteert de slijmvliezen van het maagdarmkanaal. Het vergroot daardoor de kans op bijwerkingen op de maag en darmen. Gebruik daarom liever geen alcohol tijdens de kuur en zolang u last heeft van uw maag en darmen.

alles eten?
U kunt alles eten wat uw maag verdraagt. Bepaalde soorten voedsel zijn echter af te raden als u last heeft van uw maag.

Op deze site kunt u onder 'Klachten & ziektes', 'Maagklachten' adviezen vinden voor mensen met maagklachten.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Het is belangrijk dat u imatinib consequent blijft slikken. Mocht u toch een dosis zijn vergeten, en:

• u komt hier binnen 4 uur na het gebruikelijke innametijdstip achter: neem dan alsnog zo snel mogelijk alsnog de dosis;
• u komt hier meer dan 4 uur na het gebruikelijke innametijdstip achter: neem dan zo spoedig mogelijk contact op met uw arts. Neem geen dubbele dosis.

Kan ik zomaar stoppen met Imatinib (als Mesilaat)?

Een behandeling tegen kanker is zwaar en kan moeilijk zijn vol te houden, ook al helpt het u de ziekte te onderdrukken.

Wordt de behandeling u te zwaar, bespreek dat dan met uw arts of verpleegkundige. Samen kunt u de bijwerkingen bespreken en kijken of er alternatieven zijn.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.