Introductie Itraconazol

Itraconazol is een antischimmelmiddel. Het werkt tegen schimmels en gisten (zoals de Candida-gist).

Artsen schrijven het voor bij schimmel- en gistinfecties bijvoorbeeld van de longen, de huid (ringworm, voetschimmel, pityriasis versicolor), nagels (schimmelnagels van de vagina en van de mond en slokdarm (spruw).

Handelsinformatie

Itraconazol is sinds 1988 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Trisporal en als het merkloze Itraconazol en Itraconazolum. Het is te verkrijgen in capsules, drank en infusen.

Hoe moet ik Itraconazol gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?

• Capsules: slik de capsules door met een half glas water. Heeft u moeite met slikken, dan kunt u de capsules openen en de inhoud vermengen met een lepel yoghurt, appelmoes of vla.
• Drank: meet de juiste hoeveelheid drank af in een maatbekertje.
  Bij infecties van mond en slokdarm of om dergelijke infecties te voorkomen: houd de drank ongeveer 20 seconden in de mond voordat u doorslikt. Spoel uw mond daarna niet uit. Eet of drink hierna een uur lang niets. Hierdoor kan het medicijn goed contact maken met het geïnfecteerde slijmvlies.
  Bij andere infecties, zoals huidinfecties: u hoeft de drank niet enige tijd in de mond te houden.
• Infuus: dit wordt in het ziekenhuis aangelegd door ene verpleegkundige.

Wanneer?

• Capsules: neem deze tijdens of vlak na het eten in. Voedsel zorgt dat het beter in het lichaam wordt opgenomen. Let op, dit is anders dan bij de drank: die moet u juist op een lege maag innemen.
• Drank: neem de drank in op een lege maag. Dat is 2 tot 3 uur nadat u heeft gegeten. Eet na inname 1 uur lang niet. Het medicijn wordt dan beter in het lichaam opgenomen.

Vaginale Candida-infectie
Om een infectie te voorkomen: meestal is dit een behandeling van 1 dag. U moet het medicijn meestal slikken op de vijfde of zesde dag van uw menstruatie, of als uw bloeding min of meer over is.

Hoe lang?
Voor een goed resultaat moet u de hele kuur afmaken. Ook al zijn de infectieverschijnselen al vóór afloop van de kuur verdwenen; dit betekent niet dat alle schimmels of gisten verdwenen zijn.
Hoe lang de kuur precies duurt, hangt af van de plaats en de ernst van de infectie.

• Voetschimmel of schimmelinfectie van de handen: de kuur duurt meestal 4 weken.
• Andere schimmelinfecties van de huid: de kuur duurt meestal 2 weken.
• Schimmelnagels: de kuur duurt meestal 3 maanden. Dit hangt onder andere af van de groeisnelheid van de nagel. Vaak schrijft de arts een speciaal kuurschema voor: 1 week gebruiken, daarna 3 weken niet, weer 1 week gebruiken en 3 weken niet en daarna nogmaals 1 week gebruiken.
• Schimmelinfecties van organen: de behandeling kan variëren van enkele weken tot een aantal maanden.
• Pityriasis versicolor: meestal een kuur van 1 week.
• Spruw: de kuur duurt meestal 2 weken.
• Vaginale candida-infectie: de kuur met een hoge dosis duurt 1 dag en met een lage dosis 3 dagen.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Zelden

• Maagdarmklachten, zoals misselijkheid, braken, buikpijn, diarree of verstopping. Zeer zelden winderigheid of zuurbranden. Deze klachten gaan meestal over als u aan het medicijn gewend bent geraakt.
• Hoofdpijn
• Duizeligheid
• Huiduitslag, jeuk of galbulten. Dit kan komen door overgevoeligheid voor itraconazol, maar het hoeft niet. Zie Zeer zelden Overgevoeligheid. Raadpleeg daarom bij huiduitslag uw arts.
• Smaken anders waarnemen.
• Koorts
• Vocht vasthouden (dikke enkels en voeten), kortademigheid en hoesten.
  Dit kunnen verschijnselen zijn van hartfalen. Raadpleeg uw arts als u hier last van krijgt.

Zeer zelden

• Problemen met zien, zoals wazig zien of dubbel zien.
• Haaruitval (dit herstelt zich na afloop van de kuur).
• Verminderde leverwerking of leverontsteking. Dit kunt u merken aan een gevoelige opgezwollen buik, een gele kleur van huid en oogwit (geelzucht), donkere urine en bleke ontlasting. Dit kunt u ook nog krijgen nadat u gestopt bent met dit medicijn. Waarschuw uw arts als u last krijgt van één van deze verschijnselen.
• Ontsteking van de alvleesklier. Waarschuw een arts bij plotselinge hevige pijn in uw bovenbuik.
• Verschijnselen van diabetes (suikerziekte). U merkt dit aan veel dorst, veel moeten plassen en moeheid. Raadpleeg bij deze verschijnselen uw arts.
• Tintelend of doof gevoel in vooral in handen of voeten. Waarschuw in dat geval uw arts.
• Menstruatiesstoornissen.
• Vaak kleine beetjes moeten plassen of urine-incontinentie.
• Oorsuizen en slechter horen. Neem contact op met uw arts als u hier last van heeft. Meestal herstelt het gehoor zich als u stopt met dit medicijn.
• Hartklachten, zoals pijn op de borst of een versnelde hartslag. Raadpleeg uw arts als u hier veel last van heeft.
• Hartritmestoornissen. U merkt dit soms alleen aan plotselinge duizelingen of als u even wegraakt. Neem bij deze verschijnselen contact op met uw arts.
  Vooral mensen met de aangeboren vorm van de hartritmestoornis verlengd QT-interval hebben hier meer kans op. Gebruik dit medicijn NIET als u deze aangeboren hartritmestoornis heeft.
• Infecties of bloedingen. Dit kan komen door te weinig witte bloedcellen of te weinig bloedplaatjes. U merkt het aan keelpijn, koorts, blaren in de mond, snel blauwe plekken of bloedneuzen of infecties. Waarschuw in deze gevallen direct uw arts.
• Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit merkt u onder andere aan huiduitslag, jeuk, galbulten. Raadpleeg dan een arts.
  In zeer zeldzame gevallen ontstaat een zeer ernstige overgevoeligheid met benauwdheid, zwellingen in het gezicht, flauwvallen, zeer veel kleine puistjes op de huid of blaren op de huid en in de mond. Waarschuw dan meteen een arts of ga meteen naar de Eerste-hulpdienst.
  Blijkt u inderdaad overgevoelig te zijn voor dit medicijn, meld dat dan altijd aan uw apotheker. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit soort medicijn of medicijnen die hier veel op lijken, niet opnieuw krijgt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Itraconazol wisselwerkingen met andere medicijnen?

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

Itraconazol in capsules werkt minder goed in combinatie met de volgende medicijnen:

• Maagzuurremmers: dat zijn medicijnen van de groepen 'H2-blokkers', zoals ranitidine, cimetidine of famotidine, of 'protonpompremmers', zoals omeprazol, pantoprazol of lansoprazol.
  Itraconazol in capsules heeft een zure maag nodig om in het bloed te kunnen komen.
  Neem de itraconazol-capsules in met een zure koolzuurhoudende frisdrank (dus 'met prik'), bij voorkeur cola. Door het zuur wordt itraconazol beter opgenomen.
• Maagzuurbinders: deze medicijnen zijn vaak zonder recept verkrijgbaar. Ze bevatten bijvoorbeeld algeldraat, calciumcarbonaat of magnesiumhydroxide. Itraconazol in capsules heeft een zure maag nodig om in het bloed te kunnen komen.
  Overleg met uw apotheker of arts als u een dergelijk medicijn gebruikt. Misschien kunt u tijdelijk stoppen met de maagzuurbinder.
  Stopt u niet? Neem itraconazol minstens 2 uur voor of 4 uur na de maagzuurbinder.
• Didanosine-drank (een medicijn tegen hiv). Behalve het hiv-medicijn zit er in deze drank ook een maagzuurbinder. Itraconazol in capsules heeft een zure maag nodig om in het bloed te kunnen komen.
  Neem itraconazol-capsules daarom minstens 2 uur voor of 4 uur na de didanosine-drank.
  Dit advies geldt niet didanosine-capsules en dus ook niet voor de itraconazol-drank of –injecties.
• Lanthaancarbonaat (een medicijn tegen teveel fosfaat in het bloed).
  Neem de itraconazol-capsules minstens 2 uur voor of 4 uur na lanthaancarbonaat.

Itraconazol (in capsules, drank en injecties) heeft ook wisselwerkingen met de volgende medicijnen. Het kan zijn dat itraconazol zelf minder goed werkt, of dat het meer bijwerkingen veroorzaakt. Het kan ook zijn dat het andere medicijn extra bijwerkingen kan geven of minder goed werkt.
Overleg vóór gebruik met uw apotheker of arts als u een van onderstaande medicijnen slikt. Meestal mag u de combinatie niet gebruiken.

• Antistollingsmedicijnen. Gebruikt u acenocoumarol of fenprocoumon? Uw apotheek zal bij de eerste keer uw trombosedienst inlichten dat u itraconazol gebruikt. Vertel ook zelf de trombosedienst wanneer u begint of als u stopt met itraconazol of als de dosering verandert. Uw stolling moet dan extra worden gemeten.
  Gebruikt u apixaban, dabigatran, rivaroxaban of ticagrelor? Meestal mag u de combinatie niet gebruiken.
• De medicijnen tegen hartklachten of hoge bloeddruk (hart- en vaatmiddelen) aliskiren, amlodipine, barnidipine, digoxine, diltiazem, disopyramide, felodipine, fenytoïne, isradipine, ivabradine, kinidine, lacidipine, lercanidipine, nicardipine, nifedipine, nimodipine, nitrendipine en verapamil.
• Als u de combinatie mag gebruiken, zal de arts de dosering van het hartvaatmedicijn of van itraconazol aanpassen, uw hart extra controleren of u vragen alert te zijn op bijwerkingen van het hart-vaatmedicijn.
• De cholesterolverlagers atorvastatine, lomitapide en simvastatine.
• De rustgevende medicijnen alprazolam en buspiron. Als u alprazolam mag gebruiken, zal uw arts de dosering hiervan aanpassen.
• De medicijnen tegen psychoses en hallucinaties aripiprazol, lurasidon, pimozide en quetiapine.
• De medicijnen tegen epilepsie carbamazepine (ook gebruikt bij manische depressiviteit) en fenytoïne (ook gebruikt bij zenuwpijn en hartklachten). Als u de combinatie mag gebruiken, zal uw arts de dosering van itraconazol vaak moeten aanpassen.
• De erectiemiddelen (medicijnen tegen impotentie) avanafil, sildenafil, tadalafil en vardenafil. Sildenafil en tadalafil worden ook gebruikt bij pulmonale arteriële hypertensie (verhoogde bloeddruk in de longen).Gebruikt u sildenafil en mag u de combinatie gebruiken? Uw arts zal u een lagere dosering sildenafil adviseren.
• De afweeronderdrukkers ciclosporine, everolimus, sirolimus en tacrolimus. Overleg met de arts die de afweeronderdrukker voorschrijft.
• Medicijnen tegen tuberculose (tbc): rifabutine en rifampicine. Mag u de combinatie gebruiken? Bij rifabutine moet de arts meestal de doseringen van rifabutine en itraconazol aanpassen en extra controleren op de bijwerkingen van rifabutine. Bij rifampicine zal de arts de dosering van itraconazol aanpassen.
• Sommige medicijnen tegen hiv. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat. Sommige medicijnen tegen hepatitis C. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.
• Een aantal medicijnen tegen kanker. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.
• Budesonide, een medicijn gebruikt bij darmontstekingen budesonide. Als uw itraconazol-kuur korter dan 2 weken duurt, mag u de combinatie meestal wel gebruiken. Vraag uw apotheker op welke bijwerkingen van budesonide u moet letten.
• Cinacalcet, een medicijn tegen teveel calcium of fosfaat in het bloed. Uw bloed moet extra gecontroleerd.
• Colchicine, een medicijn tegen jicht.
• Darifenacine een medicijn tegen urine-incontinentie. Neem contact op met uw arts als de bijwerkingen door darifenacine toenemen.
• Ergotamine, een medicijn tegen migraine.
• Fluticason in een inhalator, neusspray of neusdruppels. Als uw itraconazol-kuur korter dan 2 weken duurt, mag u de combinatie meestal wel gebruiken. Vraag uw apotheker op welke bijwerkingen van fluticason u moet letten.
• Ivacaftor, een medicijn gebruikt bij cystische fibrose. Meestal moet de arts de dosering van ivacaftor aanpassen.
• Midazolam, een slaapmiddel. Als u midazolam mag gebruiken, zal uw arts de dosering hiervan aanpassen.
• Tolvaptan, een medicijn gebruikt bij nierziekten.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Itraconazol gebruik, mag ik dan...

autorijden, alcohol drinken of alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:

• Als u dit medicijn 1 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit medicijn 2 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 4 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 4 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Volgt u een kuur van 1 dag en had u de tweede portie na 10 tot 12 uur moeten innemen? Neem de vergeten dosis dan alsnog zo snel mogelijk. U heeft kans dat de kuur onvoldoende werkt. Overleg met uw arts als u dat merkt. Mogelijk heeft u een extra kuur nodig.

Verleng de kuur aan het eind met de vergeten dosis. U verschuift dus het moment waarop u de kuur beëindigt. Maak de volledige kuur af!

Kan ik zomaar stoppen met Itraconazol?

Maak de kuur helemaal af. Als u de kuur afbreekt, is de schimmel of gist waarschijnlijk nog niet volledig verdwenen en kunt u opnieuw klachten krijgen.

Als u allergische reacties of ernstige bijwerkingen krijgt, moet u wel stoppen. Neem in dat geval direct contact op met uw arts.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.