Introductie Levodopa, Carbidopa (als 1-Water)

Levodopa werkt hetzelfde als dopamine, een stof die van nature in de hersenen voorkomt. Carbidopa remt de afbraak van levodopa, zodat dit medicijn sterker en langer werkt.

Artsen schrijven het voor bij de ziekte van Parkinson, bij rusteloze benen ('restless legs') en bij stofwisselingsziekten.

Handelsinformatie

Levodopa is sinds 1969 internationaal op de markt. De combinatie met carbidopa sinds 1974. De combinatie van levodopa met carbidopa is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Sinemet en Duodopa en als het merkloze Levodopa/Carbidopa. Het is verkrijgbaar in tabletten en als drank voor toediening via een sonde rechtstreeks in de darm.

Levodopa met carbidopa is ook verkrijgbaar in combinatie met entacapon onder de merknamen Stalevo en Corbilta en als het merkloze Levodopa/Carbidopa/Entacapon.

Hoe moet ik Levodopa, Carbidopa (als 1-Water) gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?

• Tabletten: innemen met een half glas water, niet met melk.
• Sonde: de dikke drank wordt met een pompje via een sonde in de twaalfvingerige darm gebracht. De eerste paar dagen is de sonde via de neus ingebracht, loopt door de maag en eindigt in de twaalfvingerige darm. Als blijkt dat deze behandeling bij u werkt, dan zal de arts een permanente sonde aanbrengen via de buikwand. Let op dat de sonde niet verschuift, het medicijn kan dan minder goed werken. Raadpleeg uw arts als u merkt dat het medicijn minder goed werkt. Bewaar de zakjes in de koelkast. Een geopend zakje is niet langer houdbaar dan zestien uur. Gooi daarom aan het einde van de dag de rest weg.

Wanneer?

Het beste kunt u vaste tijdstippen kiezen, dan vergeet u minder snel een dosis.

Ziekte van Parkinson

• Neem de tabletten bij voorkeur in op een lege maag, dus tot een half uur vóór of vanaf een uur na het eten. Neem dit medicijn niet in met melk. Gelijktijdige inname met voedsel of melk kan dit middel namelijk minder werkzaam maken. Heeft u echter last van maagdarmklachten door dit middel, neem het dan wel met wat voedsel in. Overleg dit met uw arts.
• Toediening via een permanente sonde: bij deze toediening wordt het medicijn continu toegediend.

Rusteloze benen
Neem de tabletten 's avonds voor het slapengaan in.

Stofwisselingsziekten
Neem de tabletten bij voorkeur in op een lege maag, dus tot een half uur vóór of vanaf een uur na het eten. Neem dit medicijn niet in met melk. Gelijktijdige inname met voedsel of melk kan dit middel namelijk minder werkzaam maken. Heeft u echter last van maagdarmklachten door dit middel, neem het dan wel met wat voedsel in. Overleg dit met uw arts.

Hoe lang?

Ziekte van Parkinson
Het kan 3 maanden duren voor duidelijk is of het medicijn voldoende effect bij u heeft. Mocht het effect na 3 maanden nog uit zijn gebleven, dan zal de arts overwegen over te stappen op een ander medicijn.

In de loop van de jaren verergert de ziekte en werkt dit medicijn minder goed. U merkt dat aan bewegingsproblemen vlak voor de inname of tussen twee innames. Of doordat u plotseling verstijft. Soms werkt het medicijn even helemaal niet meer. Uw arts zal daarom regelmatig het effect van dit medicijn met u bespreken. Mocht het effect afnemen, dan zal de arts uw behandeling aanpassen.

Rusteloze benen
Als u dit medicijn gebruikt bij rusteloze benen is het effect meteen dezelfde nacht merkbaar. Als het medicijn bij u onvoldoende effect heeft of als de klachten zelfs erger worden, neem dan contact op met uw arts. Mogelijk is een ander medicijn beter werkzaam bij u.

Stofwisselingsziekten
U moet dit medicijn waarschijnlijk langdurig gebruiken.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Regelmatig (bij gebruik rusteloze benen)

• Steeds vroeger op de dag last krijgen van rusteloze benen. Het is niet duidelijk of dit door het medicijn komt of dat de aandoening zelf erger wordt. Overleg met uw arts over aanpassing van de dosering of overstappen op een ander medicijn.

Soms

• Duizeligheid, vooral bij opstaan uit bed of uit een stoel. Zorg dat u langzaam opstaat uit liggende of zittende houding. Voelt u zich toch duizelig, dan kunt het best even gaan liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen. Deze klacht gaat meestal binnen enkele dagen tot weken over, als uw lichaam zich heeft ingesteld op dit medicijn. Als u na enkele weken nog steeds last heeft van duizeligheid, raadpleeg dan uw arts.
• Droge mond. Als u veel last heeft van een droge mond, kunt u de aanmaak van speeksel stimuleren met (suikervrije) kauwgom of door te zuigen op ijsblokjes. Door de droge mond ontstaan sneller gaatjes in uw gebit en ontstekingen van het slijmvlies van de mondholte. Poets en flos extra goed als u merkt dat u last blijft houden van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker controleren.
• Waanvoorstellingen (hallucinaties) en verwardheid. Vooral bij mensen die al psychische klachten hebben. Neem contact op met uw arts als u hier last van krijgt. Mogelijk moet de dosering worden aangepast.
• Hartkloppingen en zelden onregelmatige hartslag. Neem contact op met uw arts als u dit merkt. Zelden kunt u last krijgen van pijn op de borst of een hartritmestoornis. Als u hier last van krijgt, waarschuw dan uw arts.
• Maagdarmklachten zoals misselijkheid en zelden braken, verstopping, diarree en gebrek aan eetlust, vooral als u begint met dit medicijn. Deze klachten gaan meestal binnen enkele dagen tot weken over, als uw lichaam zich heeft ingesteld op het medicijn. Als u na enkele weken nog steeds last heeft van maagdarmklachten, moet u uw arts raadplegen.

Soms, na enkele jaren gebruik bij de ziekte van Parkinson

• Onwillekeurige en onrustige bewegingen (dyskinesie). Dit komt voor op vaste tijdstippen, bijvoorbeeld vlak na inname van het medicijn. Als u het medicijn langer gebruikt kunnen de ongewilde bewegingen ook onverwacht optreden. Raadpleeg uw arts. Mogelijk past uw arts de behandeling aan.

Zelden

• Na 5 tot 10 jaar gebruik kan het op onvoorspelbare momenten gaan werken of kan het effect plotseling uitblijven. Zodat u op die momenten weer meer last krijgt van de verschijnselen van de ziekte, zoals stijfheid, vermoeidheid en traagheid ('on-off' verschijnsel). Dit ontstaat waarschijnlijk door verergering van de ziekte. Raadpleeg uw arts. Mogelijk past uw arts de behandeling aan.
• Hoofdpijn, wazig zien, draaierigheid en vermoeidheid.
• Psychische bijwerkingen, zoals depressie, slapeloosheid, nachtmerries en dementie kunnen ontstaan of verergeren. Neem contact op met uw arts als u al psychische klachten heeft, zoals depressie. Neem ook contact op als u last krijgt van bovenstaande klachten. Mogelijk moet de dosering worden aangepast.

Zeer zelden

• Meer zin in vrijen en meer kans op verslaving, zoals overmatig kopen, gokken of medicijngebruik. Deze bijwerkingen gaan over na een verlaging van de dosis of als u met het medicijn stopt. Neem contact op met uw arts als u hier last van heeft.
• Slaperigheid overdag of plotselinge slaapaanvallen. Rijd geen auto als u hier last van heeft. Als u hier last van blijft houden, raadpleeg dan uw arts. Mogelijk moet de dosering aangepast.
• Urine, zweet en speeksel kunnen een donkere kleur krijgen. Dit is een onschuldig verschijnsel.
• Haaruitval. Raadpleeg uw arts als u hier veel last van heeft.
• Overgevoeligheid voor dit medicijn. Dit kunt u merken aan jeuk, huiduitslag of galbulten. In zeldzame gevallen ontstaat er een zwelling van mond, tong, of gezicht, benauwdheid of overmatig zweten. Waarschuw dan meteen een arts. In beide gevallen mag dit medicijn in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheker door dat u overgevoelig bent voor dit medicijn. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn niet opnieuw krijgt.
• Tekorten aan bepaalde bloedcellen. Waarschuw uw arts bij een of meer van de volgende verschijnselen: onverklaarbare blauwe plekken, extreme vermoeidheid, keelpijn met koorts en blaren in de keel of neusbloedingen. Om deze klachten te voorkomen zal uw arts regelmatig uw bloed controleren.
• Bent u van negroïde afkomst of komt u uit het Middellandse-Zeegebied, dan kán het zijn (maar dat hoeft niet) dat u een aangeboren enzymgebrek heeft (G6PD-deficiëntie). Dit medicijn kan dan bij u een ernstige bloedafwijking veroorzaken. Zodra u klachten krijgt als vermoeidheid of duizeligheid, staak dan het gebruik en neem contact op met uw arts. Meld het enzymgebrek ook altijd in uw apotheek!
• Bij gebruik van de sonde: infecties rond de stoma (waar de sonde de buikwand binnengaat). Raadpleeg in dat geval de arts.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Levodopa, Carbidopa (als 1-Water) wisselwerkingen met andere medicijnen?

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen.

In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Medicijnen tegen wanen en hallucinaties (antipsychotica). Deze gaan de werking van levodopa tegen, waardoor u weer meer last kunt krijgen van de verschijnselen van de ziekte van Parkinson of van rusteloze benen. Bovendien verergeren ze ook door hun bijwerkingen de verschijnselen van de ziekte van Parkinson. Overleg met uw arts als u merkt dat levodopa minder goed werkt. Andersom vermindert levodopa de werking van antipsychotica. Overleg met uw arts als u last heeft van wanen en hallucinaties. Mogelijk is dit het gevolg van levodopa en kan de dosering hiervan worden verlaagd. In aanhoudende gevallen van wanen en hallucinaties kan de arts kiezen voor een ander antipsychoticum dat deze wisselwerking niet heeft.
• Bepaalde medicijnen tegen misselijkheid en braken: alizapride, droperidol en metoclopramide. Deze gaan de werking van levodopa tegen en verergeren de verschijnselen van de ziekte van Parkinson. Andersom vermindert levodopa de werking van deze medicijnen tegen misselijkheid. Het medicijn domperidon mag eventueel wel kortdurend worden gebruikt bij braken.
• IJzerproducten (ferrofumaraat, ferrogluconaat, ferrosulfaat, ferrochloride) mag u niet op hetzelfde tijdstip innemen als levodopa. Deze medicijnen belemmeren namelijk de opname van levodopa in het lichaam. Neem het ijzerproduct twee uur na levodopa in. Vraag uw apotheek eventueel om een doseerschema. Een ijzerbevattend middel met gereguleerde afgifte mag u helemaal niet samen met levodopa gebruiken. De gereguleerde afgifte is te herkennen aan 'MGA' of 'retard'. Overleg met uw arts of een ijzerpreparaat ZONDER gereguleerde afgifte voor u mogelijk is.
• Andere medicijnen die het reactievermogen verminderen. Bij deze medicijnen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld reactievermogen en coördinatievermogen versterken elkaar. Rijd geen auto als u behalve levodopa een ander medicijn gebruikt dat het reactievermogen beïnvloedt.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Levodopa, Carbidopa (als 1-Water) gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Het kan gevaarlijk zijn aan het verkeer deel te nemen als u dit medicijn gebruikt. Dit komt door bijwerkingen, zoals vermoeidheid, slaperigheid, slaapaanvallen, duizeligheid, draaierigheid, flauwvallen, verwardheid en hallucinaties. Plotselinge slaapaanvallen voelen de meeste mensen niet aankomen. U mag NIET autorijden als u daar wel eens last van heeft.

U mag de eerste paar dagen dat u dit medicijn gebruikt niet autorijden. Rijd ook geen auto als de dosering omhoog gaat. Pas nadat u gedurende een paar dagen dezelfde dosering gebruikt, mag u weer autorijden. Na een paar dagen zijn de meeste mensen voldoende gewend geraakt aan de effecten. U mag dan weer autorijden. Maar doe dat alleen als u geen last meer heeft van de bijwerkingen.

Let op: ook de ziekte van Parkinson kan een reden zijn dat u niet mag autorijden. Overleg met uw arts of dat bij u het geval is. Wilt u meer informatie over autorijden bij bepaalde aandoeningen? Kijk dan op de website van het CBR.

Voor meer algemene informatie kunt u het thema 'Medicijnen in het verkeer' lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de wet zegt over medicijnen in het verkeer. Ook vindt u adviezen waarmee u rekening moet houden als u wel (weer) mag autorijden.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt de bijwerkingen van dit medicijn en verhoogt de kans dat u plotseling in slaap valt. Ook als u niets van deze bijwerking heeft gemerkt, kunt u door het gebruik van alcohol wel suf worden en kunnen uw coördinatie- en beoordelingsvermogen afnemen. Bovendien verhoogt alcohol de kans op maagklachten en versterkt het de kans op duizeligheid. Gebruik daarom liever geen alcohol als u dit medicijn slikt.

alles eten?
Neem dit medicijn niet in met melk. Melk kan de werking van dit medicijn verminderen.

Sommige mensen krijgen het advies dit medicijn niet in te nemen met (eiwitrijk) voedsel, aangezien (eiwitrijk) voedsel de opname van levodopa kan verminderen. Vraag uw arts of dit ook voor u geldt.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Het is belangrijk dit medcijn consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn.

Ziekte van Parkinson en stofwisselingsziekten

• Als u dit medicijn 2 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 4 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 4 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit medicijn 3 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 2 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 2 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit medicijn 4 keer per dag of vaker gebruikt: duurt het nog meer dan 1 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 1 uur? Sla de vergeten dosis dan over.

Rusteloze benen
Neem het medicijn dan alsnog. Het duurt ongeveer één tot twee uur voor het optimaal werkt.

Kan ik zomaar stoppen met Levodopa, Carbidopa (als 1-Water)?

Ziekte van Parkinson
Bij plotseling stoppen bestaat een, zeer kleine, kans op andere ernstige lichamelijke verschijnselen (maligne neuroleptica-syndroom), zoals onverklaarbare koorts, zeer stijve spieren, sufheid, hartkloppingen en ernstig zweten. Stop daarom alleen na overleg met uw arts en bouw de dosering gedurende een week geleidelijk af. Neem onmiddellijk contact op met uw arts als u dergelijke verschijnselen krijgt na stoppen of tijdens afbouwen.

Bovendien kunnen bij plotseling stoppen ernstige verschijnselen van de ziekte van Parkinson ontstaan, zoals bewegingsstoornissen, maar ook verwardheid, prikkelbaarheid en hallucinaties. Stop alleen na overleg met uw arts en bouw de dosering geleidelijk af.

Rusteloze benen
U kunt op elk moment in één keer met het gebruik van dit medicijn stoppen.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.