Introductie Lithiumcarbonaat

Lithium vermindert hevige stemmingsschommelingen.

Artsen schrijven het voor bij manie, depressie en clusterhoofdpijn.

Handelsinformatie

Lithium is sinds 1971 in Nederland op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Camcolit, Priadel en als het merkloze Lithiumcarbonaat en Lithiumcarbonaat FNA. Het is te verkrijgen in gewone tabletten, tabletten met gereguleerde afgifte en capsules.

Hoe moet ik Lithiumcarbonaat gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek.

Hoe?

• Gewone tabletten en capsules: innemen met een half glas water.
• Tabletten met vertraagde afgifte: heel doorslikken met een half glas water. Deze tabletten niet kauwen of fijnmaken, omdat dan onbedoeld al het werkzame bestanddeel tegelijk vrijkomt. De tabletten zijn zo gemaakt, dat ze langzaam oplossen, waardoor ze minder bijwerkingen geven en langer werken.

Huisgenoten die zelf geen lithium gebruiken, moeten hun handen wassen nadat ze de tabletten hebben aangeraakt.

Wanneer?
Als u dit medicijn één keer per dag gebruikt, neem het dan 's avonds. Bij bloedcontrole moet namelijk de volgende ochtend, twaalf uur na de laatste inname het bloed afgenomen worden.

Hoe lang?
Is de manische of depressieve periode voorbij, dan zult u dit medicijn meestal nog lange tijd moeten gebruiken om een nieuwe manie of depressie te voorkomen. Wel zal de arts de dosering in die periode meestal verlagen.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Regelmatig

• Trillen en beven. Dit treedt vooral op aan het begin van de behandeling en gaat meestal vanzelf over. Het kan helpen als u minder coffeïnebevattende dranken en voedingsmiddelen gebruikt, zoals koffie, thee en chocola. Als u hier veel last van blijft houden kan uw arts u hier een medicijn tegen voorschrijven.
• Gewichtstoename, door het vasthouden van vocht, te veel calorierijke dranken of door een veranderde stofwisseling.
• Na enkele maanden tot jaren gebruik: verminderde werking van de schildklier. U bent dan vermoeid, traag, kouwelijk en apathisch. Bovendien kan uw gewicht toenemen en kan zich een struma ontwikkelen. Een struma is een zwelling onder aan de hals. Neem bij deze verschijnselen contact op met uw arts.

Soms

• Dorst, droge mond, veel drinken en veel plassen. Zorg dat u voldoende drinkt, maar let er op dat u niet te veel calorierijke drankjes neemt. U heeft dan kans snel aan te komen. U kunt het dorstgevoel bestrijden met een schijfje citroen of door te zuigen op ijsblokjes. Door de droge mond ontstaan sneller gaatjes in uw gebit en ontstekingen van het slijmvlies van de mondholte. Poets en flos daarom extra goed als u merkt dat u last blijft houden van een droge mond. Laat eventueel de tandarts vaker controleren. Het dorstgevoel wordt meestal minder als u gewend bent geraakt aan het medicijn.

Zelden

• Maagdarmklachten, zoals misselijkheid, diarree en buikkramp. Dit verdwijnt meestal binnen een paar weken. Blijft u hier last van houden, neem dan contact op met uw arts. Mogelijk kan deze het doseringsschema aanpassen.
• Bloedafwijkingen. Waarschuw uw arts bij een of meer van de volgende verschijnselen: onverklaarbare blauwe plekken, extreme vermoeidheid of keelpijn met koorts en blaren in de keel.

Zeer zelden

• Afvlakking van de stemming. Hoewel de manieën en depressies afnemen, missen sommige mensen hierdoor de extreme gevoelens.
• Verminderd geheugen en verminderd concentratie- en coördinatievermogen, moeite hebben duidelijk te spreken (articuleren). Vooral ouderen kunnen hier last van krijgen. Overleg met uw arts als u hier last van krijgt.
• Vermoeidheid.
• Spierzwakte. Meestal is dit onschuldig, maar zeer zelden kan dit wijzen op een ernstige bijwerking op de spieren. De verschijnselen van deze ernstige bijwerking zijn spierpijn, spierzwakte, algemeen ziek voelen, koorts, misselijkheid en braken. De spierpijn zit meestal in de kuiten of onderrug, maar ook het gehele lichaam kan zeer doen. Overleg met uw arts als u onverklaarbare spierpijn heeft. Als deze spierpijn door het medicijn komt, kan de arts eventueel de dosering verlagen of een ander medicijn voorschrijven. Als u last krijgt van ernstige verschijnselen, moet u zo snel mogelijk uw arts raadplegen.
  Mensen met de spierziekte myasthenia gravis kunnen extra last krijgen van dubbelzien en hangen van het bovenste ooglid. Neem in dat geval contact op met uw arts.
• Spierschokjes of kleine epileptische aanvallen. Mensen met epilepsie hebben kans op een toename van het aantal aanvallen. Overleg hierover met uw arts.
• Huidklachten: verergering of ontstaan van acne en haaruitval. Als u aan psoriasis lijdt, kunt u meer last krijgen van deze aandoening. Neem contact op met uw arts als u last heeft van rode schilferende of glanzende plekken op de huid, beschadigingen van de huid, jeuk, putjes in de nagels en gewrichtsklachten.
• Heeft u de ziekte van Parkinson? Lithium kan deze aandoening verergeren. Raadpleeg uw arts als u meer last krijgt van de ziekteverschijnselen.
• Nierbeschadiging. Daarom zal de arts regelmatig de nierwerking controleren. Heeft u al een verminderde nierwerking, overleg dan met uw arts. Zorg in elk geval dat u altijd voldoende drinkt en gebruik voldoende zout bij het eten. Denk hier vooral aan als u last heeft van braken, diarree of koorts, tijdens duursporten en bij vakanties in warme landen. Dit betekent niet dat u veel zout moet eten, maar volg in ieder geval geen zoutarm dieet.
• Oedeem (vocht vasthouden). Dit merkt u vooral aan opgezwollen enkels en voeten. Mensen die al last van oedeem hebben, bijvoorbeeld door hartfalen zijn hier extra gevoelig voor. Overleg daarom voor gebruik met uw arts als u hartfalen of oedeem heeft.
• Meer kans op hartritmestoornissen. U kunt last krijgen van plotselinge duizelingen of kortdurend buiten bewustzijn raken. Dit komt vooral voor bij mensen met een bepaalde hartritmestoornis, namelijk het aangeboren verlengde QT-interval. Gebruik dit medicijn NIET als u deze hartritmestoornis heeft. Overleg met uw arts. Mogelijk kan de arts u een ander medicijn voorschrijven.
• Mensen met het Brugada-syndroom, een erfelijke hartaandoening, hebben een grotere kans op hartritmestoornissen. Gebruik dit middel NIET als u dit syndroom heeft. Overleg met uw arts. Mogelijk kunt u overstappen op een ander middel.
• Metaalsmaak in de mond.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

De hoeveelheid lithium in het bloed luistert zeer nauw. Bij te weinig werkt het niet, maar bij te veel kunnen ernstige bijwerkingen ontstaan. U zal daarom regelmatig uw bloed moeten laten controleren.

Het is heel belangrijk dat u dit medicijn consequent inneemt, zodat de hoeveelheid in het bloed constant blijft. Wees tussentijds altijd alert op de bijwerkingen. Merkt u dat een bijwerking opeens optreedt of toeneemt, dan kan dat een teken zijn dat de dosering te hoog is. Neem in dat geval contact op met uw arts. Belangrijke verschijnselen van overdosering zijn maagdarmklachten, spiertrekkingen, duizeligheid, slaperigheid en moeite met spreken.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Lithiumcarbonaat wisselwerkingen met andere medicijnen?

Dit medicijn heeft wisselwerkingen met andere medicijnen.

In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Andere medicijnen die het reactievermogen verminderen. Bij deze medicijnen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op het reactievermogen en coördinatievermogen versterken elkaar. Rijd geen auto als u twee of meer van dergelijke medicijnen gebruikt.
• Theofylline, een medicijn gebruikt bij astma en COPD. De hoeveelheid lithium in het bloed kan afnemen. Overleg hierover met uw arts. Uw arts zal zo nodig het lithiumgehalte in uw bloed vaker controleren.

De volgende medicijnen kunnen de hoeveelheid lithium in het bloed doen toenemen. Hierdoor kunnen meer bijwerkingen optreden, zoals maagdarmklachten, trillen, spierzwakte, spiertrekkingen, duizeligheid, slaperigheid, sufheid, verwardheid, verminderde concentratie, moeite met lopen en spreken en epileptische aanvallen. Waarschuw meteen uw arts als u last krijgt van één van deze bijwerkingen. Mocht u één van de genoemde medicijnen gaan gebruiken, dan moet uw arts het lithiumgehalte in het bloed regelmatig laten meten en de dosering eventueel aanpassen.

• Plastabletten, zoals chloortalidon, hydrochloorthiazide en furosemide.
• Ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen, naproxen, diclofenac en etoricoxib.
• Hart- en vaatmedicijnen van de groep ACE-remmers, de groep Angiotensine II blokkers en de groep renine-remmers, zoals enalapril, losartan en aliskiren. Dit zijn medicijnen die gebruikt worden bij hoge bloeddruk, hartfalen en bepaalde nierziektes.
• Metronidazol, een antibioticum.
• Topiramaat, een medicijn tegen epilepsie.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Lithiumcarbonaat gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Het kan gevaarlijk zijn deel te nemen aan het verkeer als u dit medicijn gebruikt. Dit komt door bijwerkingen, zoals geheugen- en concentratiestoornissen. U mag de eerste week dat u dit medicijn gebruikt niet autorijden. Rijd ook geen auto als de dosering omhoog gaat. Pas nadat u gedurende een week dezelfde dosering gebruikt, mag u weer autorijden.

Na een week zijn de meeste mensen voldoende gewend geraakt aan de effecten. U mag dan weer autorijden. Maar doe dat alleen als u geen last meer heeft van de bijwerkingen.

Let op: ook manie of depressie kunnen een reden zijn dat u niet mag autorijden. Overleg met uw arts of dat bij u het geval is. Wilt u meer informatie over autorijden bij bepaalde aandoeningen? Kijk dan op de website van het CBR.

Voor meer algemene informatie kunt u het thema 'Medicijnen in het verkeer' lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de wet zegt over medicijnen in het verkeer. Ook vindt u adviezen waarmee u rekening moet houden als u wel (weer) mag autorijden.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt de bijwerkingen van lithium op het coördinatie- en concentratievermogen. Ook als u hier niets meer van merkt, omdat u gewend bent geraakt aan dit medicijn, kunt u er door alcohol last van krijgen.

Bovendien kan veel alcohol, net als lithium, leiden tot vocht- en zoutverlies. Beperk daarom het gebruik van alcohol en drink het liever niet.

alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Het is belangrijk dit medicijn consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn

• Als u dit medicijn 1 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 8 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit medicijn 2 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 4 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 4 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit medicijn 3 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 2 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 2 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit medicijn 4 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 1 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 1 uur? Sla de vergeten dosis dan over.

Neem nooit een dubbele dosis. Bij dit medicijn heeft een te hoge dosering snel schadelijke gevolgen.

Kan ik zomaar stoppen met Lithiumcarbonaat?

Bij gebruik tegen manieën of depressiviteit: veel mensen krijgen na stoppen met lithium opnieuw last van manieën of depressies. Overleg daarom goed met uw arts als u overweegt te stoppen.

Als u gaat stoppen, bouw dan langzaam af, in overleg met uw arts, over een periode van minimaal vier tot zes maanden. Als u geleidelijk afbouwt heeft u minder kans op meteen een nieuwe manische of depressieve periode.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.