Introductie Valproinezuur, Valproaat Natrium

Valproïnezuur beïnvloedt de informatieoverdracht via zenuwen in de hersenen. Het wordt toegepast bij verschillende aandoeningen.

Artsen schrijven valproïnezuur voor bij epilepsie, migraine, manie en bij hik.

Handelsinformatie

Valproïnezuur is sinds 1968 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknamen Depakine, Orfiril en Propymal en als het merkloze Natrii Valproas, Natriumvalproaat en Valproïnezuur FNA. Het is te verkrijgen in tabletten, capsules, korrels (granulaat), drank, druppels, zetpillen en injecties.

Hoe moet ik Valproinezuur, Valproaat Natrium gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?

• Capsules: zonder kauwen innemen met een half glas water, gebruik geen koolzuurhoudende drank. De Orfiril capsules mag u eventueel, bij slikproblemen, openmaken en de korrels met vla of yoghurt innemen (ook zonder kauwen). U kunt resten van de korrels in de ontlasting terug vinden; dit kan geen kwaad: de werkzame stof is er dan al uit verdwenen. De Propymal capsules mag u niet openmaken.
• Tabletten: zonder kauwen innemen met een glas water, gebruik geen koolzuurhoudende drank. Depakine 'Chrono' en Natriumvalproaat ´Chrono´ tabletten (met vertraagde afgifte) mag u op de breukstreep breken, maar kauw de delen niet stuk, anders werkt het systeem van de vertraagde afgifte niet. De resten van de tablet kunt u in de ontlasting terug vinden; dit kan geen kwaad: de werkzame stof is er dan al uit verdwenen.
• Druppels: innemen met een half glas water of limonade (zonder prik!).
• Drank: meet de juiste hoeveelheid drank af in een maatbekertje.
• Korrels (granulaat): zonder kauwen innemen met een half glas water. Bij slikproblemen mag u de korrels ook mengen met vla of yoghurt. U kunt resten van de korrels in de ontlasting terugvinden; dit kan geen kwaad: de werkzame stof is er dan al uit verdwenen.
• Zetpillen: de zetpil in de anus brengen. Het maakt daarbij niet zo veel uit of u de zetpil met de punt naar voren of met de stompe kant naar voren in brengen. U kunt de zetpil met een beetje water bevochtigen. Hierdoor kunt u hem wat makkelijker inbrengen.

Wanneer?
Neem dit middel in tijdens de maaltijd of met wat voedsel. Dit voorkomt eventuele misselijkheid. Dit geldt voor alle toedieningsvormen, behalve voor de zetpillen.

Hoe lang?
Uw arts bepaalt hoe lang u dit middel moet gebruiken. Dat hangt af van de aandoening waarvoor u dit middel slikt en van de resultaten. Het kan zijn dat de arts de dosering tussentijds aanpast. Verander in elk geval nooit zelf de dosering!
Bij epilepsie kan de arts meestal na een tot drie maanden pas beoordelen of dit middel voldoende effect heeft.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

Vooral aan het begin van de behandeling heeft u kans op bijwerkingen, de meeste worden vanzelf minder als u aan het middel gewend raakt.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Zelden

• Maagdarmklachten, zoals misselijkheid, braken, maagpijn, verstopping en diarree. Dit verdwijnt meestal vanzelf na korte tijd. U kunt het voorkomen door het middel met wat voedsel in te nemen. Verder buikpijn, verstopping, braken en diarree. Blijft u last houden van deze klachten, neem dan contact op met uw arts.
• Gewichtstoename of gewichtsafname. Vraag advies aan uw arts of diëtist als u te veel aankomt of te veel afvalt.
• Haaruitval, meestal tijdelijk. Ook wordt het haar soms lichter van kleur.
• Verminderde aanmaak van bloedplaatjes. Hierdoor heeft u een verhoogde kans op bloedingen. Heeft u onverklaarbare blauwe plekken of vaker dan normaal een bloedneus? Neem dan contact op met uw arts.

Zeer zelden

• Ontsteking van de slijmvliezen van de mond. U merkt dit aan een vuurrode kleur van de slijmvliezen. Eten en drinken kunnen hierdoor pijnlijk zijn.
• Slaperigheid, sufheid, duizeligheid, verwardheid, hoofdpijn, vergeetachtigheid en onwillekeurige bewegingen kunnen voorkomen. Blijft u hier last van houden? Overleg hierover met uw arts.
• Bedplassen.
• Te veel aan mannelijke hormonen. Dit kan zich bij vrouwen uiten in menstruatiestoornissen (zoals onregelmatige menstruatie), stemverlaging en haargroei op 'mannelijke' plaatsen, zoals op de borst, bovenbenen, bovenlip en kin en wangen. Dit kan voorkomen bij vrouwen met name als zij voor hun twintigste jaar dit middel zijn gaan gebruiken.
• Borstvorming bij mannen.
• In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming of koorts. De blaren ontstaan met name op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en geslachtsdelen. Neem dan direct contact op met uw arts.
• Trillende handen, snelle oogbewegingen en minder goed kunnen horen.
• Gedrags- en stemmingsveranderingen. Dit kan variëren van opwinding, agressie en verhoogde alertheid tot apathie of depressieve gevoelens.
• Overgevoeligheid. Dit merkt u aan huiduitslag, galbulten, acne en jeuk. Als u overgevoeligheid voor dit middel vermoedt, raadpleeg dan uw arts. Een ernstige overgevoeligheidsreactie is een 'angio-oedeem'. Een angio-oedeem is een zwelling van het gezicht, lippen, mond, tong of keel. U kunt hierbij erg benauwd worden. In zeer zeldzame gevallen kan een ernstige overgevoeligheidsreactie ontstaan met koorts, zwelling van de lymfeklieren en huiduitslag. Stop in alle gevallen het gebruik en waarschuw een arts. U mag dit soort middelen in de toekomst niet meer gebruiken. Geef daarom aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor valproïnezuur. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u valproïnezuur niet opnieuw krijgt.
• Leverafwijkingen gedurende de eerste zes maanden van gebruik of een ontsteking van de alvleesklier. Vooral bij kinderen jonger dan drie jaar met een geestelijke handicap. En bij mensen met de stofwisselingsziekte ureumcyclusstoornis (ureumcyclusdefect). De verschijnselen hiervan zijn verlies van eetlust, lusteloosheid, sloomheid, slap gevoel, soms met buikpijn, braken, opgezwollen enkels en voeten, en slaperigheid. Waarschuw dan direct een arts. Mensen met een verminderde leverwerking, mensen die eerder leverafwijkingen door het gebruik van valproïnezuur hebben gekregen of mensen met de stofwisselingsziekte ureumcyclusstoornis mogen dit middel niet gebruiken.
• Verstoring in de aanmaak van de bloedcellen. Raadpleeg uw arts als u last krijg van onverklaarbare koorts, keelpijn of blaasjes in de mond, of onverklaarbare blauwe plekken. Dit kan duiden op een afwijking in het bloed.
• Als u acute porfyrie heeft, een stofwisselingsziekte waarbij men aanvallen van buikpijn, braken, koorts en hartkloppingen krijgt: dit middel kan een aanval uitlokken. Geef aan de apotheek door dat u acute porfyrie heeft. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit middel of andere uitlokkende middelen niet krijgt.
• Moeite met bewegen, zoals stijve spieren, beven, een maskerachtige uitdrukking op het gezicht, murmelen, moeite met lopen en spreken. Deze bewegingsstoornis wordt ook wel 'parkinsonisme' genoemd, omdat de verschijnselen lijken op die van de ziekte van Parkinson. Raadpleeg uw arts als u lijdt aan de ziekte van Parkinson. De verschijnselen kunnen door dit middel verergeren. Overleg ook met uw arts als u tijdens gebruik moeite met bewegen krijgt.
• Botafwijkingen, zoals het dunner en brozer worden van het bot en botbreuken. Deze bijwerkingen kunnen optreden wanneer u gedurende lange tijd dit medicijn gebruikt.
• Te veel aan ammoniak, een bepaalde stof in het bloed. Vooral bij mensen met de stofwisselingsziekte ureumcyclusstoornis (ureumcyclusdefect). Het is te merken aan vaak moeten braken, onwillekeurige bewegingen en slaperigheid. Neem contact op met uw arts als u dit merkt. Mensen met met de stofwisselingsziekte ureumcyclusstoornis mogen dit middel niet gebruiken.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Valproinezuur, Valproaat Natrium wisselwerkingen met andere medicijnen?

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Fenytoïne, carbamazepine, lamotrigine en fenobarbital andere middelen tegen epilepsie, en valproïnezuur kunnen elkaars werking beïnvloeden. Als uw arts de werking en dosering van de middelen controleert, kunt u ze veilig samen gebruiken.
• Stiripentol, een ander middel tegen epilepsie, kan het effect en de bijwerkingen van valproïnezuur versterken. Bovendien kan valproïnezuur de werking van stiripentol verminderen. Uw arts zal de hoeveelheid valproïnezuur en stiripentol in uw bloed af en toe meten en zo nodig de dosering aanpassen.
• Sommige middelen tegen kanker (chemokuren) kunnen de werking van valproïnezuur verminderen: bleomycine, cisplatine, cyclofosfamide, cytarabine, doxorubicine, etoposide, ifosfamide, methotrexaat en paclitaxel. Als u een van deze middelen gebruikt, zal uw arts de hoeveelheid valproïnezuur in uw bloed af en toe meten en zo nodig de dosering aanpassen.
• Sommige antibiotica (doripenem, ertapenem, imipenem en meropenem) kunnen de werking van valproïnezuur verminderen. U mag deze middelen niet samen met valproïnezuur gebruiken. Uw arts zal een ander antibioticum voorschrijven.
• Valproïnezuur kan de werking en bijwerkingen versterken van rufinamide (een ander medicijn tegen epilepsie). De arts zal de dosering van rufinamide hierop aanpassen en de werking controleren. Stopt u met valproïnezuur, dan moet soms de dosering rufinamide worden aangepast.
• Rifampicine, een medicijn tegen onder andere tuberculose. De werking van valproïnezuur kan afnemen. Overleg hierover met uw arts.
• Sommige medicijnen tegen hiv. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.

Twijfelt u eraan of bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Valproinezuur, Valproaat Natrium gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Let op: als u epilepsie heeft, mag u vaak niet autorijden. Of u mag autorijden, hangt af van bepaalde keuringseisen. Overleg hierover met uw arts. Ook is er een brochure 'Epilepsie en rijgeschiktheid' van het Epilepsiefonds. Ook een psychiatrische ziekte, zoals manische depressiviteit, kan een reden zijn dat u niet mag autorijden. Wilt u meer informatie over autorijden bij bepaalde aandoeningen? Kijk dan op de website van het CBR.

Heeft uw arts bepaald dat u met uw aandoening mag autorijden? Ook valproïnezuur heeft invloed op uw rijvaardigheid. Het kan gevaarlijk zijn aan het verkeer deel te nemen als u dit medicijn gebruikt. Dit komt door bijwerkingen, zoals duizeligheid, sufheid en slaperigheid. U mag de eerste week dat u dit medicijn gebruikt niet autorijden. Rijd ook geen auto zolang de dosering nog omhoog gaat. Pas nadat u gedurende 1 week dezelfde dosering gebruikt heeft, mag u weer autorijden. Maar doe dat alleen als u geen last meer heeft van de bijwerkingen.

Voor meer algemene informatie kunt u het thema 'Medicijnen in het verkeer' lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de wet zegt over medicijnen in het verkeer. Ook vindt u adviezen waarmee u rekening moet houden als u wel (weer) mag autorijden.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van dit middel. Ook als u niets van deze bijwerking heeft gemerkt, kunt u door het gebruik van alcohol wel suf worden en kan uw coördinatie- en beoordelingsvermogen afnemen.

alles eten?
De tabletten, capsules en drank mogen niet tegelijk met een koolzuurhoudende drank worden ingenomen. Verder mag u alles eten.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Het is belangrijk dit middel consequent in te nemen. Mocht u toch een dosis vergeten zijn:

• Als u dit middel twee keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan zeven uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan zeven uur? Sla dan de vergeten dosis over.
• Als u dit middel drie of vier keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan één uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan één uur? Sla de vergeten dosis dan over.

Neem echter nooit een dubbele dosis. Bij dit middel heeft een te hoge dosering snel schadelijke gevolgen.

Kan ik zomaar stoppen met Valproinezuur, Valproaat Natrium?

Nee, u kunt niet zomaar stoppen. Dat moet altijd in overleg met de arts gebeuren. De dosering moet namelijk worden afgebouwd, om ernstige problemen te voorkomen. Moet u stoppen vanwege overgevoeligheid of ernstige bijwerkingen, dan zal uw arts hier rekening mee houden.

Ook als u een ander epilepsiemiddel gaat gebruiken, mag u niet in één keer met dit middel stoppen. Ook in dat geval moet de dosering langzaam worden afgebouwd.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.