Introductie Nortriptyline (als Hydrochloride)

Nortriptyline behoort tot de groep tricyclische antidepressiemiddelen. Het regelt in de hersenen de hoeveelheid natuurlijk voorkomende stoffen die een rol spelen bij stemmingen en emoties.

Artsen schrijven het voor bij depressie, zenuwpijn en rookverslaving.

Handelsinformatie

Nortriptyline is sinds 1963 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar in tabletten onder de merknaam Nortrilen.

Hoe moet ik Nortriptyline (als Hydrochloride) gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek.

Wanneer?
De tabletten kunt u over de dag verdelen. Als u veel last heeft van slapeloosheid, dan kunt u uw totale dagdosis ook 's ochtends innemen, in één keer. Overleg dit met uw arts.

Hoe lang?

Depressiviteit
Als het middel na 6 weken geen effect heeft, overleg dan met uw arts.

Bespreek gedurende de hele behandeling alle veranderingen in uw gedrag of stemming steeds met uw arts. Het kan zijn dat u niet goed of onvoldoende op dit middel reageert en misschien meer baat zult vinden bij een ander middel.

Na verbetering van de klachten moet u het meestal 6 maanden of langer blijven gebruiken. Dan heeft u minder kans dat de depressiviteit terugkomt.

Zenuwpijn
Gebruik dit middel zolang u last blijft houden van de zenuwpijn. Dit is vaak verschillende maanden tot jaren.

Rookverslaving
De eerste week dat u dit middel slikt, hoeft u nog niet te stoppen met roken. Stop in de tweede week van de behandeling. Meestal schrijft de arts dit middel voor maximaal twaalf weken voor. Als u na 7 weken gebruik van nortriptyline nog altijd (even veel) rookt, heeft verdere behandeling met dit middel geen zin.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Of er bijwerkingen optreden, en in welke mate, hangt af van hoeveel en hoe lang u dit middel gaat gebruiken. Bovendien zullen bijwerkingen niet bij iedereen optreden, maar alleen bij personen die daarvoor gevoelig zijn.

De meeste bijwerkingen zijn in de eerste week het meest uitgesproken en nemen daarna af of verdwijnen zelfs. Ze gaan weer over als u met het middel stopt.

Sommige aandoeningen kunnen door nortriptyline verergeren. Neem daarom in elk geval contact op met uw arts als u lijdt aan: hartfalen, hartkramp (angina pectoris), verhoogde oogdruk (glaucoom), epilepsie, een vergrote prostaat of porfyrie.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

Regelmatig, vooral de eerste tijd dat u dit middel gebruikt

• Droge mond doordat u minder speeksel aanmaakt. Als u in het begin van de behandeling veel last heeft van een droge mond kunt u de aanmaak van speeksel stimuleren met (suikervrije) kauwgom of door te zuigen op ijsblokjes. Door de droge mond ontstaan sneller gaatjes in uw gebit en ontstekingen van het slijmvlies van de mondholte. Merkt u dat u na een paar weken nog last blijft houden van een droge mond? Poets en flos dan extra goed en laat eventueel de tandarts vaker controleren.
• Als u het syndroom van Sjögren heeft, een aandoening waarbij de slijmvliezen van onder andere ogen en mond droger zijn dan normaal: u kunt meer klachten krijgen. Dit middel vermindert de aanmaak van traanvocht en speeksel. Neem contact op met uw arts als u meer last heeft van oogirritatie of een droge mond. Mogelijk is een ander middel geschikter.
• Duizeligheid, vooral bij het opstaan uit bed of uit een stoel. Dit kan het gevolg zijn van een lagere bloeddruk. In het algemeen gaat de duizeligheid in enkele dagen tot weken over als uw lichaam zich heeft ingesteld op de lagere bloeddruk. Mensen met hartfalen kunnen hier meer last van hebben. Als u zich duizelig voelt, sta dan niet te snel op uit bed of van een stoel. U kunt het beste even liggen en de benen wat hoger leggen, bijvoorbeeld op een kussen. Blijft u last houden, overleg dan met uw arts.
• Verstopping (obstipatie). Eet vezelrijke voeding en drink veel. Neem contact op met uw arts als u veel last blijft houden van verstopping.

Soms, vooral de eerste tijd dat u dit middel gebruikt

• Misselijkheid en zeer zelden diarree en braken.
• Trillende handen.
• Wazig zien, niet scherp kunnen stellen.
• Overmatig zweten.

Zelden

• Vermoeidheid en minder goed kunnen concentreren. Dit is vooral lastig bij activiteiten waarbij uw oplettendheid erg nodig is, zoals autorijden, het beklimmen van ladders, of het bewaken van processen op het werk. Onderneem geen risicovolle activiteiten, zeker niet de eerste week van de behandeling als u nog aan het middel moet wennen.
• Minder of soms juist meer zin in vrijen. Bij mannen: moeilijker krijgen van een erectie en zaadlozing. Bij vrouwen: moeilijker krijgen van een orgasme.
• Gejaagdheid, angst en verwardheid.
• Na enkele maanden: gewichtstoename. Let daarom goed op wat en hoeveel u eet. Vraag uw huisarts om een verwijzing naar een diëtist als u te veel aankomt.
• Hartkloppingen. Dit kan bij mensen met hartkramp (angina pectoris) een aanval uitlokken van pijn op de borst bij inspanning. Overleg hierover met uw arts.
• Een verhoogd risico op hartritmestoornissen. U merkt dit soms alleen aan plotselinge duizelingen of als u even wegraakt. Vooral mensen met de hartritmestoornis verlengd QT-interval hebben hier meer kans op. Gebruik dit medicijn NIET als u deze hartritmestoornis heeft.

Zeer zelden

• Slapeloosheid. Heeft u hier last van, neem het middel dan altijd 's ochtends in.
• Overgevoeligheid voor dit middel. Dit merkt u aan jeuk, rode vlekjes, een gezwollen tong of gezicht. Raadpleeg bij deze verschijnselen uw arts. Geef aan de apotheek door dat u overgevoelig bent voor nortriptyline. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u het middel niet opnieuw krijgt.
• Moeilijk kunnen plassen. Dit is vooral van belang als u al moeite met plassen heeft door een vergrote prostaat. Neem contact op met uw arts als u dit merkt. Mogelijk is een ander medicijn geschikter voor u.
• Bloed- of leverwerking. U kunt dit merken aan onverklaarbare koorts, keelpijn, blauwe plekken of een gele verkleuring van het oogwit. Staak dan het gebruik en waarschuw uw arts.
• Verergering van glaucoom (verhoogde oogboldruk). Heeft u al last van groene staar of glaucoom aan één of beide ogen? Overleg dan met uw arts over extra controle door de oogarts.
• Mensen met epilepsie lopen een grotere kans op een epileptische aanval.
• Toename van depressieve gedachten of gedachten aan zelfmoord. Neem contact met uw arts op als depressieve gevoelens juist toenemen of verergeren. Jongeren onder de 25 jaar hebben meer kans op deze bijwerkingen.
• Mensen met het Brugada-syndroom, een erfelijke hartaandoening, hebben een grotere kans op hartritmestoornissen. Gebruik dit middel NIET als u dit syndroom heeft. Overleg met uw arts. Mogelijk kunt u overstappen op een ander middel.
• Hartaandoeningen, zoals meer kans op een hartaanval. De kans hierop is groter bij mensen die in het verleden een hartaanval hebben gehad. Waarschuw uw arts, als u plotseling pijn op de borst krijgt. Heeft u kort geleden een hartaanval gehad? Dan mag u dit middel niet gebruiken. Overleg hierover met uw arts.
• Bewegingsstoornissen. Deze herkent u aan zuig-, kauw- en smakbewegingen, bewegingen van de tong en grimassen en tics van het gezicht. Neem bij deze verschijnselen contact op met uw arts.
  Bij mensen die al een bewegingsstoornis hebben kan dit verergeren. Raadpleeg uw arts als u dit merkt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van een van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Nortriptyline (als Hydrochloride) wisselwerkingen met andere medicijnen?

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Andere middelen die het reactievermogen verminderen. Bij deze middelen is vaak op de verpakking een gele waarschuwingssticker geplakt. De effecten op bijvoorbeeld de rijvaardigheid versterken elkaar. Rijd in ieder geval geen auto als u twee of meer van dergelijke middelen gebruikt.
• Carbamazepine en primidon, medicijnen tegen epilepsie. Door deze medicijnen kan de werking van nortriptyline afnemen. Uw arts zal daarom de werkzaamheid extra controleren. Uw arts past eventueel de dosering aan.
• Sommige andere middelen tegen depressie, namelijk bupropion, citalopram, fluoxetine, fluvoxamine, paroxetine en sertraline. Deze middelen kunnen de hoeveelheid nortriptyline in het bloed verhogen. Hierdoor kan het middel meer bijwerkingen geven, zoals sufheid, duizeligheid, verstopping, droge mond of moeilijk kunnen plassen. Bovendien kan een ernstige bijwerking optreden als u deze middelen tegelijk met nortriptyline gebruikt. U kunt dan last krijgen van spiertrekkingen, trillen, koorts, zweten, opgewondenheid en verwardheid. Raadpleeg uw arts, zodat deze eventueel de doseringen kan verlagen.
• Rifampicine, een medicijn tegen tuberculose. Rifampicine kan de werking van nortriptyline verminderen. Uw arts zal daarom de werkzaamheid controleren. Mogelijk verhoogt uw arts de dosering van nortriptyline.
• Cimetidine, een middel tegen overtollig maagzuur. Door dit middel kan de hoeveelheid nortriptyline in uw bloed te hoog worden. Overleg hierover met uw arts, misschien kan deze u een ander middel tegen overtollig maagzuur voorschrijven.
• Terbinafine, een middel tegen schimmelinfecties. Door dit middel kan de hoeveelheid nortriptyline in uw bloed te hoog worden. Overleg hierover met uw arts.
• Kinidine, een middel tegen hartritmestoornissen. Door dit middel kan de hoeveelheid nortriptyline in uw bloed te hoog worden. Overleg hierover met uw arts.
• Sommige medicijnen tegen hiv. Vraag aan uw apotheker om welke medicijnen dit gaat.

De volgende wisselwerkingen gelden alleen als u nortriptyline gaat gebruiken om te stoppen met roken. Roken versnelt de afbraak van diverse medicijnen. Als u stopt met roken, kan de hoeveelheid van die medicijnen in het bloed toenemen. Hierdoor kunnen ze sterker werken of bijwerkingen geven. Als u deze medicijnen gebruikt, overleg dan met uw arts voordat u gaat stoppen met roken.

• Theofylline, een luchtwegverwijder. Uw arts zal de hoeveelheid theofylline in uw bloed laten controleren.
• Insuline, gebruikt bij suikerziekte. Als u stopt met roken, heeft u minder insuline nodig. Controleer daarom extra uw glucosespiegel als u gestopt bent.
• Flecaïnide, een medicijn tegen hartritmestoornissen. Na stoppen met roken kan een dosisverlaging nodig zijn.
• Hart-vaatmedicijnen van het bètablokker-type, zoals atenolol, bisoprolol, metoprolol en propranolol. Na stoppen met roken kan een dosisverlaging nodig zijn.
• De antipsychotica clozapine, haloperidol en olanzapine. Na stoppen met roken kan een dosisverlaging nodig zijn.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Nortriptyline (als Hydrochloride) gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Het kan gevaarlijk zijn aan het verkeer deel te nemen als u dit medicijn gebruikt. Dit komt door bijwerkingen, zoals sufheid, slaperigheid, vermoeidheid, duizeligheid, moeite met concentreren, verwardheid en wazig zien. U mag de eerste week dat u dit medicijn gebruikt niet autorijden. Rijd ook geen auto als de dosering omhoog gaat. Pas nadat u gedurende 1 week dezelfde dosering gebruikt heeft, mag u weer autorijden. Na een week zijn de meeste mensen voldoende gewend geraakt aan de effecten. U mag dan weer autorijden. Maar doe dat alleen als u geen last meer heeft van de bijwerkingen.

Overleg eventueel met uw arts of u nortriptyline voor het slapengaan kunt innemen. U heeft dan overdag minder last van bijwerkingen.

Let op: ook depressiviteit kan een reden zijn dat u niet mag autorijden. Overleg met uw arts of dat bij u het geval is. Wilt u meer informatie over autorijden bij bepaalde aandoeningen? Kijk dan op de website van het CBR.

Voor meer algemene informatie kunt u het thema 'Medicijnen in het verkeer' lezen. In dit thema leest u bijvoorbeeld wat de wet zegt over medicijnen in het verkeer. Ook vindt u adviezen waarmee u rekening moet houden als u wel (weer) mag autorijden.

alcohol drinken?
Alcohol versterkt het versuffende effect van dit middel. Ook als u hier niets meer van merkt omdat u gewend bent geraakt aan dit middel, kunt u door het gebruik van alcohol erg suf worden. Beperk daarom het gebruik van alcohol en drink het liever niet.

alles eten?
Bij dit middel zijn hiervoor geen beperkingen.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

• Als u dit middel 3 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 2 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 2 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit middel 2 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 4 uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 4 uur? Sla de vergeten dosis dan over.
• Als u dit middel 1 keer per dag gebruikt: duurt het nog meer dan 8uur voor u de volgende dosis normaal inneemt? Neem de vergeten dosis dan alsnog in. Duurt het nog minder dan 8 uur? Sla de vergeten tablet dan over. Slikt u het hierdoor overdag in plaats van 's avonds? Houd er rekening mee dat dit middel sufheid geeft. U kunt nu bijvoorbeeld niet autorijden.

Kan ik zomaar stoppen met Nortriptyline (als Hydrochloride)?

Nee, bouw bij voorkeur langzaam af over een periode van vier weken. Na plotseling stoppen na een gebruik van minstens vijf tot acht weken, krijgen sommige mensen last van angst, slapeloosheid, onrust, duizeligheid, hoofdpijn, spierpijn, misselijkheid en zweten.

Deze verschijnselen treden vaak pas één tot twee dagen na plotseling stoppen op en zijn na twee tot drie weken meestal over. Niet iedereen heeft even veel last van ontwenningsverschijnselen. Kijk daarom hoe u reageert als u de dosering iets vermindert. Als u er geen last van heeft, kunt u misschien sneller afbouwen. Vraag uw arts hierbij om advies.

Als u dit middel gebruikt tegen een depressie: wees erop bedacht dat het effect van nortriptyline pas na ongeveer zes weken maximaal is en dat u het middel daarna nog minstens zes maanden moet blijven gebruiken. Als u eerder stopt, heeft u meer kans dat de depressiviteit terugkomt.

Als u dit middel gebruikt tegen een depressie, wordt het gebruik vaak over een periode van enkele maanden afgebouwd, om te voorkomen dat de verschijnselen van de depressie terugkomen.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.