Introductie Ciprofloxacine (als Hydrochloride-1-Water)

Ciprofloxacine is een chinolon-antibioticum. Chinolon-antibiotica werken tegen infecties met bacteriën.

Artsen schrijven het voor bij infecties met bacteriën, zoals:

• blaasontsteking;
• luchtweginfecties, zoals longontsteking, acute bronchitis, ontsteking van de bijholten (sinusitis), tuberculose, veteranenziekte en bij luchtweginfecties door cystische fibrose;
• middenoorontsteking en gehoorgangontsteking;
• hersenvliesontsteking;
• beenmergontsteking;
• huidinfecties;
• geslachtsziekten (SOA), zoals gonorroe;
• infecties van het maagdarmkanaal, zoals ernstige diarree en buiktyfus.

Handelsinformatie

Ciprofloxacine is sinds 1987 internationaal op de markt. Het is op recept verkrijgbaar onder de merknaam Ciproxin en het merkloze Ciprofloxacine.

Het is te verkrijgen in tabletten, drank en infuusvloeistof.

Hoe moet ik Ciprofloxacine (als Hydrochloride-1-Water) gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering altijd op het etiket van de apotheek.

Hoe?

• Tabletten: heel doorslikken, zonder te kauwen, met een half glas water. Gebruik géén melk of een ander zuivelproduct, want dit maakt ciprofloxacine minder werkzaam.
• Drank: de verpakking bestaat uit een klein flesje met droge korrels en een grotere fles met vloeistof. Voor gebruik de droge korrels in de fles met vloeistof brengen. Dop erop draaien en 15 seconden stevig omschudden. Voeg geen water toe om het poeder op te lossen of de drank te verdunnen! Meet de voorgeschreven dosis nauwkeurig af met de bijgevoegde maatlepel. Schud de fles goed om voor het afmeten van de dosis.
• Infuus: dit wordt klaargemaakt en toegediend door een verpleegkundige of arts.

Wanneer?
U gebruikt dit medicijn meestal 2 keer, soms 3 keer per dag. Kies hiervoor vaste tijdstippen, dan vergeet u minder snel een dosis.
Als u maagdarmklachten krijgt door ciprofloxacine, kunt u de tabletten of de drank het beste innemen vlak na het eten. U heeft er dan minder kans op.

Hoelang?
De kuurduur hangt af van de plaats en de ernst van de infectie. Normaal gesproken duurt een kuur 3 dagen tot 3 weken. Bij gonorroe en reizigersdiarree kan één dag al voldoende zijn. In uitzonderlijke situaties kan de arts dit medicijn voor een langere periode voorschrijven, tot 3 maanden.

Houd er rekening mee dat dit u de kuur niet mag onderbreken en dat u hem helemaal moet afmaken. Ook al merkt u van de infectie vóór afloop van de kuur niets meer. Dit betekent namelijk niet dat alle bacteriën zijn verdwenen.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit medicijn ook bijwerkingen geven.

De belangrijkste zijn de volgende.

Zelden

• Maagdarmklachten, zoals misselijkheid en diarree. Zeer zelden braken, winderigheid, buikpijn, brandend maagzuur en maagpijn. Drink voldoende vocht als u diarree heeft, anders raakt u uitgedroogd.
  Zeer zelden kan een ernstige diarree ontstaan (meer dan 7 keer per dag) met buikkrampen en soms met koorts. Waarschuw dan een arts.
• Bij het infuus: pijn en ontsteking van het bloedvat op de plaats van het infuus. Waarschuw uw arts als de plaats rond de infuusnaald pijnlijk, rood en gezwollen wordt.

Zeer zelden

• Ontstoken slijmvliezen van mond, keel, vagina of anus. Dit is meestal een candida-infectie (schimmel) van de slijmvliezen. Dit komt doordat het normale evenwicht tussen de verschillende soorten bacteriën en schimmels is verstoord. Raadpleeg uw arts als u last krijgt van een wit beslag in de mond of jeuk en witte vloed in de vagina of schaamlippen.
• Hoofdpijn, migraine, duizeligheid, draaierig gevoel, moeite het evenwicht te bewaren. Waarschuw de arts bij hoofdpijn die niet overgaat.
• Slaapproblemen, zoals slapeloosheid of juist slaperigheid, nachtmerries.
• Psychische klachten, zoals angst, depressie, opwinding, verwardheid, rusteloosheid, nervositeit en hallucinaties.
  In zeldzame gevallen ontstaan gedachten over zelfverwonding of zelfmoord.
  Neem contact op met de arts als psychische klachten ontstaan of verergeren.
• Tintelingen of een doof gevoel in handen of voeten, pijn in armen of benen, trillende handen.
• Oogklachten, zoals dubbelzien of minder goed kleuren kunnen zien.
• Smaakverlies, minder reukvermogen en vreemde geuren ruiken. Hierdoor kunt u minder eetlust hebben.
• Oorsuizen, minder goed kunnen horen.
• Gewrichtspijn, spierpijn. Een enkele keer ontstaat er een peesontsteking, bijvoorbeeld van de achillespees in uw hiel. U merkt dit aan gevoelige pezen en pijn, roodheid en zwelling rond de pees. Deze bijwerking kan snel of soms pas maanden na het gebruik ontstaan. Stop dan met het gebruik en raadpleeg uw arts.
• Oncontroleerbare en onrustige bewegingen.
• Spierzwakte. Mensen met de spierziekte myasthenia gravis kunnen extra last van hun aandoening krijgen. Overleg hierover met uw arts.
• Te laag of juist te hoog bloedglucose. Heeft u diabetes? Controleer dan vaker uw bloedglucose.
  Vooral diabetespatiënten kunnen een 'hypo' krijgen. U kunt een hypo herkennen aan de volgende verschijnselen: honger, een wisselend humeur, verwardheid, hoofdpijn, vermoeidheid, duizeligheid, bleek gezicht, wazig zien, beven, zweten en hartkloppingen. Neem dan iets te eten of te drinken, bij voorkeur iets met druivensuiker, of gewone suiker of honing.
• Een snelle hartslag en andere hartritmestoornissen. U merkt dit soms alleen aan plotselinge duizelingen of als u even wegraakt. Vooral mensen met de hartritmestoornis verlengde QT-interval hebben hier meer kans op. Gebruik dit middel NIET als u deze hartritmestoornis heeft. Overleg met uw arts.
• Verminderde werking van de nieren, ontsteking van de nieren. Waarschuw uw arts als u minder plast, pijn in uw zij heeft, misselijk bent en u zwak voelt.
• Leveraandoeningen, zoals hepatitis of galstuwing, ontsteking van de alvleesklier. U kunt dit merken aan een gevoelige, opgezwollen buik, hevige pijn boven in de buik, donkere urine, een gele kleur van het oogwit of van de huid of jeuk over het hele lichaam. Waarschuw dan een arts.
• Minder rode of witte bloedcellen, minder bloedplaatjes. Waarschuw uw arts bij extreme vermoeidheid, een bleke huid, koorts, keelpijn en blaasjes in de mond en bij bloedneuzen en blauwe plekken.
• Epileptische aanval bij mensen met epilepsie. Raadpleeg uw arts als u epilepsie heeft. Uw arts kan beoordelen of u dit medicijn veilig kunt gebruiken.
• Huiduitslag, jeuk en galbulten. Huiduitslag kan ook het gevolg zijn van overgevoeligheid voor dit medicijn. Heeft u huiduitslag? Laat uw arts het controleren, zodat deze kan bepalen of het overgevoeligheid betreft. Zie hiervoor hieronder bij 'Overgevoeligheid'.
• Overgevoeligheid voor zonlicht. Tijdens het gebruik moet u intensieve blootstelling aan UV-licht vermijden, dus geen felle zon, zonnebank, hoogtezon of solarium.
• Overgevoeligheid voor dit medicijn. U merkt dit aan huiduitslag, galbulten, puistjes of jeuk. Raadpleeg dan uw arts.
  Zeer zelden kunt u benauwd of duizelig worden, flauwvallen of koorts krijgen. Of u kunt zwellingen krijgen in het gezicht, de lippen, mond en keel. U kunt hierbij erg benauwd worden.
  In zeldzame gevallen kan een ernstige huidaandoening ontstaan met blaarvorming. De blaren ontstaan met name op de lippen en op de slijmvliezen van de mond en geslachtsdelen. Of u kunt ontstekingen krijgen in de bloedvaatjes vlak onder de huid. U merkt dat aan kleine rode puntjes in de huid of bloedblaren.
  Waarschuw in deze gevallen direct een arts, of ga naar de Eerste-hulpdienst.
  Als blijkt dat u overgevoelig bent voor ciprofloxacine, dan mag u dit medicijn of erop lijkende antibiotica niet meer gebruiken. Geef dit aan de apotheker door. Het apotheekteam kan er dan op letten dat u dit medicijn of soortgelijke medicijnen niet opnieuw krijgt.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Ciprofloxacine (als Hydrochloride-1-Water) wisselwerkingen met andere medicijnen?

Dit middel heeft wisselwerkingen met andere medicijnen. In de tekst hieronder staan alleen de werkzame stoffen van deze medicijnen, dus niet de merknamen. Of uw medicijn een van die werkzame stoffen bevat, kunt u nagaan in uw bijsluiter onder het kopje 'samenstelling'.

De medicijnen waarmee de belangrijkste wisselwerkingen optreden, zijn de volgende.

• Bij combinatie van ciprofloxacine met sommige andere medicijnen heeft u meer kans op hartritmestoornissen. U kunt last krijgen van plotselinge duizelingen of kortdurend buiten bewustzijn raken. Vraag uw apotheker om welke medicijnen het gaat.
  Als u een van deze medicijnen gebruikt, zal uw apotheker met uw arts overleggen of u een ander antibioticum kunt gebruiken.
• Buiktyfusvaccin-capsules. Ciprofloxacine maakt het buiktyfusvaccin in de capsules onwerkzaam. Gebruik daarom beide middelen niet samen. Als tussen beide medicijnen minimaal 3 dagen zit, is er geen probleem.
  Wilt u capsules met buiktyfusvaccin gebruiken? Wacht dan minimaal 3 dagen na afloop van de kuur met ciprofloxacine. Of vraag uw arts om een injectie tegen buiktyfus. De wisselwerking treedt dan niet op.
  Heeft u minder dan 3 dagen geleden capsules met buiktyfus-vaccin gebruikt en moet u nu starten met ciprofloxacine? Neem dan contact op met uw arts.
• De antistollingsmedicijnen acenocoumarol en fenprocoumon. Ciprofloxacine kan de bijwerkingen hiervan versterken. Vertel de trombosedienst dat u ciprofloxacine gebruikt of heeft gebruikt.
• Theofylline, een medicijn bij benauwdheidsklachten. Ciprofloxacine versterkt de bijwerkingen van dit medicijn. Overleg met uw arts of u een ander antibioticum kunt gebruiken, of dat u misschien theofylline tijdelijk kunt onderbreken zolang de kuur duurt. Is dit niet mogelijk, dan zal uw arts uw bloed extra op de hoeveelheid theofylline laten controleren. Waarschuw de arts bij maagklachten, hartkloppingen, trillende handen of als u zich gejaagd voelt.
• Tizanidine, een spierverslapper. Ciprofloxacine versterkt de bijwerkingen van dit medicijn. Uw apotheker zal met uw arts overleggen of een ander antibioticum mogelijk is. Moet u ze toch samen gebruiken? Waarschuw dan uw arts bij bijwerkingen, zoals slaperigheid en duizeligheid.
• Carbamazepine, een medicijn tegen epilepsie en zenuwpijn. Ciprofloxacine versterkt de bijwerkingen van dit medicijn. Overleg met uw arts of u een ander antibioticum kunt gebruiken. Moet u ze toch samen gebruiken? Waarschuw dan uw arts bij sufheid, duizeligheid, misselijkheid, braken, hoofdpijn en wazig zien.
• De medicijnen tegen psychose clozapine en olanzapine. Ciprofloxacine versterkt de bijwerkingen van deze medicijnen. Overleg met uw arts of u een ander antibioticum kunt gebruiken. Moet u het toch samen gebruiken? Waarschuw dan uw arts bij slaperigheid en bewegingsstoornissen.
• Pirfenidon, een medicijn tegen longfibrose. Ciprofloxacine kan de bijwerkingen versterken van pirfenidon. Overleg hierover met uw arts.
• Sildenafil, een middel bij erectieproblemen en bij hoge bloeddruk in de bloedvaten van de longen. Ciprofloxacine kan de bijwerkingen van sildenafil versterken. Overleg met uw arts.
  • Bij hoge bloeddruk in de longen zal de arts de dosering van sildenafil aanpassen.
  • Bij erectieproblemen mag u niet meer dan 25 mg sildenafil per 24 uur gebruiken.

Onderstaande medicijnen kunnen de werking van ciprofloxacine verminderen. Dat komt omdat deze de opname van ciprofloxacine in de darmen belemmeren. Vaak is het wel mogelijk om de medicijnen gescheiden van elkaar in te nemen, met een aantal uur ertussen. Hieronder leest u ons advies. Vraag eventueel een innameschema aan uw apotheker of overleg met uw arts.

• IJzerbevattende middelen.
  • Vertraagde afgifte (MGA, retard): stop het ijzermiddel tijdens de kuur met ciprofloxacine. Of vraag uw arts om een gewoon ijzermiddel.
  • Gewone ijzermiddelen: stop bij voorkeur met het ijzermiddel tijdens de kuur met ciprofloxacine. Als dat niet mogelijk is: neem het ijzermiddel minstens 2 uur na ciprofloxacine in.
• Maagzuurbindende medicijnen. Soms kan de arts een ander maagmiddel voorschrijven dat de wisselwerking niet heeft. Moet u het toch gebruiken? Neem dan ciprofloxacine minstens 4 uur vóór of 4 uur na het maagzuurbindende middel in.
  Let op: didanosinedrank bevat ook een maagzuurbindend medicijn.
• Het maagmiddel sucralfaat. Vraag uw arts of u tijdens de kuur kunt stoppen met dit medicijn. Moet u het toch gebruiken? Neem dan eerst ciprofloxacine in en minstens 4 uur later sucralfaat.
• Magnesium-, zink- of calciumbevattende middelen. Vraag uw arts of u tijdens de kuur kunt stoppen met deze middelen. Moet u het toch gebruiken? Neem dan eerst ciprofloxacine in en minstens 4 uur later het magnesium-, zink- of calciummiddel.
• Sevelameer en lanthaancarbonaat, fosfaatbindende medicijnen bij nierdialyse. Soms kan de arts een ander antibioticum voorschrijven dat de wisselwerking niet heeft. Moet u het toch gebruiken? Neem ciprofloxacine ten minste 1 uur vóór of 3 uur na sevelameer of lanthaancarbonaat in.

Twijfelt u eraan of een van de bovenstaande wisselwerkingen voor u van belang is? Neem dan contact op met uw apotheker of arts.

Als ik Ciprofloxacine (als Hydrochloride-1-Water) gebruik, mag ik dan...

autorijden?
Dit medicijn kan in zeldzame gevallen duizelig, slaperig of verward maken of wazig zien veroorzaken. Heeft u hier last van? Rijd dan geen auto.

alcohol drinken en alles eten?
Rond de inname van ciprofloxacine mag u geen zuivelproducten gebruiken, zoals melk, kaas of yoghurt, of andere producten met veel kalk, zoals met calcium verrijkt sinaasappelsap. Ciprofloxacine wordt namelijk minder werkzaam door kalk. Vanaf 4 uur na inname mag u deze weer gebruiken.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

• Als u dit medicijn 2 keer per dag gebruikt: neem de vergeten dosis zo snel mogelijk in. Duurt het minder dan 4 uur voordat u de volgende dosis moet innemen? Sla dan de vergeten dosis over en hervat uw normale schema. De vergeten dosis neemt u aan het eind van de kuur in. U verschuift dus het moment waarop u de kuur beëindigt.
• Als u dit medicijn 3 keer per dag gebruikt: neem de vergeten dosis zo snel mogelijk in. Duurt het minder dan 2 uur voordat u de volgende dosis moet innemen? Sla dan de vergeten dosis over en hervat uw normale schema. De vergeten dosis neemt u aan het eind van de kuur in. U verschuift dus het moment waarop u de kuur beëindigt.

Kan ik zomaar stoppen met Ciprofloxacine (als Hydrochloride-1-Water)?

Als u stopt heeft u kans dat niet alle bacteriën verdwenen zijn. De infectie blijft dan bestaan of keert terug. Maak dus altijd de kuur af, volgens de aanwijzingen van uw arts.

Als u allergische reacties of ernstige bijwerkingen krijgt, moet u wel stoppen. Neem in dat geval direct contact op met uw arts.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.