Introductie Koolteer

Koolteer remt ontstekingen, vermindert schilfering, stilt de jeuk, werkt licht ontsmettend en vermindert zwelling.

Koolteer wordt bij veel huidaandoeningen gebruikt. De belangrijkste aandoeningen waarbij artsen het voorschrijven, zijn psoriasis, chronisch eczeem en seborroïsch eczeem.

Handelsinformatie

Koolteer wordt gemaakt door steenkool te laten smeulen. Preparaten met koolteer heten ook wel Pix Lithanthracis en Solutio Carbonis Detergens. Koolteer wordt al eeuwenlang gebruikt in huidpreparaten.

Koolteer is op recept verkrijgbaar in Koolteer oplossing Lanettezalf FNA en in Koolteer oplossing Vaselinecrème FNA en soms andere huidmiddelen die de apotheek zelf laat bereiden. In een shampoo is het verkrijgbaar onder de merknaam Denorex Rx.

Het is ook verkrijgbaar in combinatie met een andere werkzame stof als het merkloze Koolteer/Zinkoxide-pasta FNA.

Hoe moet ik Koolteer gebruiken?

Kijk voor de juiste dosering op het etiket van de apotheek.

Hoe?

• Zorg dat het medicijn NIET in de ogen, de neus, de mond of in een wondje komt, want dat geeft irritatie. Komt het middel hier per ongeluk toch in terecht? Spoel dan direct met veel water.
• Koolteer maakt vlekken op kleding, beddengoed en dergelijke. Vlekken zijn er alleen enigszins uit te krijgen door te wassen op 90 °C. Dek de plekken eventueel af met een droog gaasje om vlekken te voorkomen.
• Gebruik als u het medicijn aanbrengt eventueel plastic handschoenen of een 'vingercondoom'. Zo voorkomt u verkleuring van de handen en vuile nagels. Een vingercondoom is een hoesje dat u over de vinger aanbrengt. Het is te krijgen in uw apotheek.
• Houd de behandelde huiddelen gedurende de behandeling en tot drie dagen na stoppen uit direct zonlicht of UV-licht (zoals van de hoogtezon of zonnebank). De behandelde huiddelen kunnen sneller verbranden en u heeft door UV-licht meer kans op huiduitslag.
• Gebruik bij het aanbrengen handschoenen om verkleuring van de handen en vuile nagels te voorkomen.

Crème, zalf of pasta

• Smeer de zalf, crème of pasta dun op. Bij een crème of zalf is de huid dan vet, maar er blijft geen laagje over. Als u het te dik smeert, heeft u meer kans op bijwerkingen, terwijl de werking hetzelfde blijft of soms zelfs afneemt.

Lotion

• Meestal moet u de lotion op de behaarde hoofdhuid gebruiken. Gebruik de lotion NIET als uw haar net is gepermanent. Dit kan uw haar te veel aantasten.
• De fles voor elk gebruik omschudden.
• Maak het haar goed nat met lauwwarm water.
• Met een kam trekt u een scheiding en hierop brengt u de lotion aan met een watje of wattenstaafje. Zo kunt u uw hele hoofdhuid insmeren.
• Na een paar uur of een nacht haalt u met een stofkam voorzichtig de losgeweekte schilfers weg.
• Daarna wast u uw haar met shampoo.

Shampoo

• Gebruik de shampoo NIET als uw haar net is gepermanent. Dit kan uw haar te veel aantasten.
• Maak het haar goed nat met lauwwarm water.
• Masseer de shampoo goed in en laat ten minste 30 seconden inwerken.
• Spoel uit en was nogmaals met de shampoo. Laat weer 30 seconden inwerken.
• Spoel na afloop goed uit om alle roos en schilfers te verwijderen.

Wanneer

Crème, zalf, pasta of lotion

• Vanwege de geur van koolteer kunt u dit medicijn het best voor de nacht aanbrengen.
• Gebruikt u enkele dagen per week ook een corticosteroïdzalf (bijnierschorshormoon)? Meestal is het dan de bedoeling dat u de koolteerzalf smeert op de dagen dat u de corticosteroïdzalf niet moet gebruiken.
• Ga ook gewoon door met de vette crème, die uw arts meestal ook heeft voorgeschreven. Deze gaat irritatie van de huid tegen, waardoor de ontstoken plekken langer wegblijven.

Shampoo

• De shampoo met koolteer moet u meestal 2 tot 3 keer per week gebruiken, in het begin vaker.

Hoe lang?
De veiligheid bij gebruik gedurende meerdere maanden staat niet vast. Daarom schrijven artsen koolteer bij voorkeur alleen voor korte tijd voor, als andere behandelingen tijdelijk niet mogelijk zijn, bijvoorbeeld door bijwerkingen.

Op welke bijwerkingen moet ik letten?

Behalve het gewenste effect kan dit middel bijwerkingen geven.

De belangrijkste bijwerkingen zijn de volgende.

• Onaangename geur. Breng het middel daarom bij voorkeur voor de nacht aan.
• Verkleuring van de huid en de haren, kleding en linnengoed. De verkleuring van de huid slijt na enige tijd af. Gebruik bij het aanbrengen handschoenen om verkleuring van de handen en vuile nagels te voorkomen. Pas op voor vlekken op kleding, beddegoed en dergelijke. Vlekken zijn er alleen enigszins uit te krijgen door te wassen op 90 °C. Dek de plekken eventueel af met een droog gaasje.

Soms

• Irritatie van de huid. De irritatie vermindert meestal gedurende de behandeling. Gebruik het middel echter NIET op een beschadigde huid of in de buurt van de ogen. Stop met het gebruik als u door het koolteerpreparaat last krijgt van een geïrriteerde huid.
• Na gebruik gedurende enkele maanden vooral als u het aanbrengt op sterk behaarde huid: ontsteking van de haarzakjes, waardoor een soort puistjes ontstaan.
• Huiduitslag, jeuk, roodheid en andere verkleuring van de huid of ernstige verbranding na blootstelling aan zonlicht of UV-licht, zoals zonnebank en hoogtezon. Houd de behandelde huiddelen daarom uit direct zonlicht door ze te bedekken of te verbinden, ook wanneer u achter een raam in de zon zit. Glas beschermt namelijk onvoldoende tegen de UV-straling. Het schadelijke effect van UV-licht duurt voort tot ongeveer 3 dagen na stoppen met het middel. Artsen combineren een behandeling met koolteer wel eens met lichttherapie van UVB-straling. Dit versterkt namelijk het positieve effect van koolteer. UVB-straling veroorzaak meestal geen lichtovergevoeligheid.

Zelden

• Overgevoeligheid door allergie, zoals huiduitslag en jeuk. Neem dan contact op met uw arts. Deze overgevoeligheid kan ook pas na langdurig gebruik ontstaan.

Langdurig gebruik
Er bestaat nog veel onduidelijkheid over de veiligheid van koolteer bij langdurig gebruik. Uit onderzoek is gebleken dat in koolteer mogelijk kankerverwekkende stoffen zitten. Of mensen na langdurig gebruik van een teerproduct op de huid ook een verhoogd risico op kanker hebben, is tot nu toe nog niet vastgesteld. Als u dit middel langdurig gebruikt is controle door een huidarts raadzaam.

Raadpleeg uw arts als u te veel last heeft van één van de bovengenoemde bijwerkingen of als u andere bijwerkingen ervaart waar u zich zorgen over maakt.

Uitleg frequenties

Regelmatig : bij meer dan 30 op de 100 mensen
Soms : bij 10 tot 30 op de 100 mensen
Zelden : bij 1 tot 10 op de 100 mensen
Zeer zelden : bij minder dan 1 op de 100 mensen

Heeft Koolteer wisselwerkingen met andere medicijnen?

Smeer andere huidmiddelen niet tegelijkertijd op de aangedane plekken. U heeft dan kans dat u dit middel met het volgende wegsmeert. Een crème verdwijnt sneller in de huid dan een vette zalf. Smeer daarom altijd eerst het minst vette middel. Wacht tot dit in de huid is getrokken en breng dan het andere middel aan. Dit is meestal binnen een kwartier tot een halfuur.

Als ik Koolteer gebruik, mag ik dan...

autorijden, alcohol drinken en alles eten?
Bij dit medicijn zijn hiervoor geen beperkingen.

Wat moet ik doen als ik een dosis vergeten ben?

Laat u bij het gebruik van dit medicijn leiden door de ernst van uw aandoening. Gebruik het daarom als de aandoening verergert en gebruik minder als de aandoening zich heeft gestabiliseerd. Vaker dan eens in de 12 uur insmeren heeft geen zin, maar vergroot wel de kans op bijwerkingen. Mocht u het middel er vlak na het aanbrengen per ongeluk afwassen, dan kunt u het wel opnieuw aanbrengen.

Kan ik zomaar stoppen met Koolteer?

U kunt op elk moment in één keer met het gebruik stoppen.

Disclaimer

Deze tekst is opgesteld door het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP. Deze tekst is gebaseerd op de bijsluiter van het beschreven medicijn en op andere, wetenschappelijke bronnen. De officieel geregistreerde gegevens van dit medicijn bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen vindt u op: www.cbg-meb.nl . Hoewel bij het opstellen van de tekst uiterste zorgvuldigheid is betracht, is de KNMP niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige onjuistheid in deze tekst.